De Mailers en de politieke leegte

John Buffalo Mailer, toneelschrijver, journalist en acteur, is een van de acht kinderen van Norman, 55 jaar jonger dan zijn vader, die 83 is. Samen zijn ze op het idee gekomen, over hun generatieverschillen te spreken. Het resultaat is verzameld in een ruim gedrukt boekje, in februari dit jaar verschenen bij Nation Books in New York. Vader heeft in Korea gevochten, heeft in de jaren vijftig en zestig aan het front van de culturele revolutie gestaan, is kandidaat geweest voor het burgemeesterschap van New York en medeoprichter van het weekblad The Village Voice, en heeft beroemde boeken geschreven. Hij schrijft met de pen. Zoon heeft in zijn schooltijd de internetrevolutie aan den lijve meegemaakt, en heeft twee toneelstukken op zijn naam staan. Zijn wereld is die van de computer. Tussen de twee gaapt de generatiekloof, maar ze kunnen het goed met elkaar vinden. Zoon is leergierig, vader bereid alles uit te leggen, en dan zijn ze het vaak weer met elkaar eens. Het boekje heet The Big Empty.

De grote vraag die de Mailers bezig houdt, is waar het met Amerika heen gaat. Dat is niet meer een louter politiek probleem, niet eenvoudig een kwestie van links of rechts, en evenmin kun je het in de bestaande filosofische categoriëen onderbrengen. Het is een volstrekt ander vraagstuk waarvan we de definitie nog moeten vinden voor we aan een oplossing kunnen denken.

Het grote symbool voor dit nieuwe geheel is, bij vader en zoon, George W. Bush - natuurlijk, want het is een Amerikaans gesprek - maar we kunnen ook aan andere westelijke leiders van geringer orde denken. De Amerikaanse president - zo vat ik het samen - is niet zozeer een leider als wel een product van de nieuwe cultuur. “Het geheim ligt in zijn gezicht, in de gezichten van alle mensen die deel uitmaken van dit gezelschap. Ze dragen allemaal het stempel van de geestelijke leegheid. Bush heeft een van de leegste gezichten van Amerika. Zo'n man, die niet in staat is aan zichzelf te twijfelen, valt niet te vertrouwen“, zegt Norman.

Later komt het gesprek op de strekking van de presidentiële redevoeringen. Die zijn in overeenstemming met het gezicht. “Wat hij daar ten beste geeft, is op zichzelf al een ramp voor de Engelse taal', vervolgt vader. Bush spreekt in woorden die geconditioneerde reflexen veroorzaken. Patriottisme, stand firm, flag, stay the course, our war against terrorism, we will prevail. Nadere verklaringen zijn niet nodig. Daar zijn ze het over eens.

Er zijn allerlei soorten conservatieven, zegt vader. Je hebt de gewone Cons, en de Neo-Cons, en zo is Bush een Flag-Con. Dat zijn mensen die omringd zijn door de tycoons van de olie-industrie, neoconservatieven en militairen van het er-op-los type, die geloven dat we beschikken over de grootste vechtmachine uit de geschiedenis, en dat het jammer zou zijn, die niet te gebruiken. “De meer ideologisch ingestelden zijn van mening dat Amerika na het einde van de Koude Oorlog was geroepen, de wereld over te nemen.'

Maar hoe komt het? Waarom trappen die miljoenen er telkens weer in? Omdat ze er langzamerhand rijp voor zijn gemaakt, door de reductie van het Engels tot reclamekreten, logo's, het verval van de nuance, het argument, en bij de “snelle communicatie' het verdwijnen van de bedenktijd, de pauze die een mens nodig heeft om iets te overwegen, zeggen de Mailers. Een cultuur is een tweede natuur. Dit is de nieuwe tweede natuur.

In deze gesprekken wordt veel overhoop gehaald. Het gaat behalve over politiek, ook over seks, God, boksen, poker en het slechte geweten van Amerika. Uit het geheel komt geen generatieconflict tevoorschijn. Vader en zoon vullen elkaar aan, zijn het meestal eens, en vader is verreweg het meest aan het woord. Het opmerkelijke van The Big Empty is dat er niet eerder zoiets is verschenen. We hebben Michael Moores film, op z'n best half overtuigend en te vroeg gekomen. Zoals aan de populariteitscijfers te zien is, zakt de president langzaam door de mand. Het valt te begrijpen, dat de aanval van 11 september 2001 een golf van vaderlandsliefde heeft veroorzaakt. Daarvan heeft deze regering kundig gebruik gemaakt en er daarna een krediet op genomen, zo groot dat als ze de leiding van een onderneming was geweest, die allang failliet zou zijn.

Maar het raadsel blijft: hoe is het mogelijk dat Bush en de zijnen zo lang voor zovelen hun geloofwaardigheid hebben kunnen bewaren? Er was geen politiek. Alleen de grote leegheid, waarin wat voor politiek doorging, als een consumptieartikel werd verkocht. Vrijwel alle media deden daaraan mee. Is dat nog mogelijk? Zo te zien is George W. Bush geen zier veranderd. Hij is niet de leider, maar het grote symptoom van het westelijk probleem. De kern daarvan ligt bij zijn critici.

Norman Mailer en John Buffalo Mailer, “The Big Empty; Dialogues on Politics, Sex, God, Boxing, Morality, Myth, Poker and Bad Conscience in America'. Nation Books, New York, 2006.

    • H.J.A. Hofland