Concurrent van TNT sorteert nog handmatig

De postmarkt is bijna “vrij'. Het kabinet ging gisteren akkoord met volledige liberalisering, vanaf 1 januari 2008. Dan - iets later dan gepland - vervalt het bijna twee eeuwen oude monopolie van TNT op post tot 50 gram.

In een onopvallende loods, op een bedrijventerrein te Hilversum, sorteert een klein ploegje mensen post. Het is een vestiging van postbedrijf Sandd. Is dit nu een van de twee concurrenten van TNT Post? Alles gaat bij Sandd met de hand en in een rustig tempo. Dat is juist een van de sterke punten van Sandd, legt marketing manager Robert Jan Deelen uit, mensen in plaats van machines. “Wij werken veel meer met variabele kosten. Op rustige dagen zetten we minder personeel in. TNT heeft dure apparatuur staan, die vaste kosten tikken altijd door.“ Deelen zegt dat zijn bedrijf 20 tot 25 procent lagere tarieven hanteert voor zakelijk post dan TNT. Hij toont enveloppen van de postcodeloterij, de staatsloterij en de bankgiroloterij. “Die bezorgen wij allemaal. We maken weinig reclame, de klanten komen vanzelf naar ons toe.“

Op het hoofdkantoor in Apeldoorn zegt algemeen directeur Bart Stomphorst dat Sandd de ontwikkelingen bijna niet aankan: “We groeien zo hard als we kunnen, harder kan niet.“ De omzet sprong vorig jaar van 32 miljoen euro naar 50 miljoen, het aantal verwekte poststukken nam toe van 130 miljoen naar 230 miljoen. Voor dit jaar verwacht Stomphorst verdere omzetgroei naar 70 miljoen euro. Dat is nog altijd een fractie in vergelijking met TNT Post, dat vorig jaar in Nederland een omzet draaide van 2,5 miljard euro. Bij Sandd wijzen ze op twee dingen die het verschil verklaren: het monopolie dat TNT nog steeds bezit op ongeveer de helft van alle post en de hoge tarieven die daarvoor worden berekend.

Vandaar dat Stomphorst een fervent voorstander is van liberalisering. Het besluit van de ministerraad, gisteren, om de laatste fase van de liberalisering per 1 januari 2008 door te voeren heeft hij met instemming begroet. “Wel jammer van de vertraging“, vindt hij - 1 april 2007 was de aanvankelijke streefdatum. TNT heeft zo een beetje zijn zin gekregen, want het had gepleit voor uitstel. Volgens Stomphorst om langer te kunnen profiteren. “Ze melken de markt uit zolang dat mogelijk is.“

Directeur John Kuiper van Selekt Mail in Utrecht is dezelfde mening toegedaan. “TNT maakt woekerwinst met een marge van meer dan 20 procent, terwijl 10 procent goed genoeg zou zijn. De winst gebruiken ze om in het buitenland te investeren, want ze bouwen immers af in Nederland, hier verdwijnen banen. Zakelijk Nederland betaalt de uitbreiding van TNT over de grens. Dat is niet chic.“

Volgens Sandd en Selekt Mail is het behoud van deze “melkkoe' de werkelijke reden dat TNT steeds tegen snelle liberalisering is geweest. Harry Koorstra, lid van de raad van bestuur van TNT en hoofd van TNT Post, bestrijdt dat. TNT is een groot voorstander van liberalisering, zegt hij. “Over de inhoudelijkheid van de postwet [waarin de liberalisering is vastgelegd, red.] is weinig discussie mogelijk. Het is een gebalanceerd stuk. Dit gaat niet over de wet zelf, maar over de datum van invoering. Er is geen gelijk speelveld (level playing field) tussen Nederland, Duitsland en Groot-Brittannië.“ TNT is op beide markten actief, maar wordt er benadeeld, zegt Koorstra.

In Groot-Brittannië hebben nieuwkomers meteen een achterstand: de aloude Royal Mail hoeft geen BTW te betalen, bedrijven nieuw op de markt wel, zegt hij. “En in Duitsland moet je in elke deelstaat een aparte licentie aanvragen. Daartegen kan de concurrentie bezwaar maken. Ik ben gestopt met het tellen van het aantal rechtszaken dat tegen ons is aangespannen door Deutsche Post.“ [Vervolg POSTWET: pagina 13]

POSTWET

Postbedrijven kijken naar markten Europa

[Vervolg van pagina 11] TNT heeft eind 2005 een onderzoek laten uitvoeren door de Boston Consulting Group die tot de volgende conclusie kwam: “Als de liberalisatie van de markten voor geaddresseerde post doorgaat zoals gepland, is er geen sprake van een gelijk speelveld.“

Maar ook het ministerie van Economische Zaken liet onderzoek doen, door instituut Ecorys. Voor Duitsland geeft Ecorys TNT gelijk. “Op ongeveer 40 procent van de Duitse markt is er sprake van oneerlijke concurrentie in het voordeel van Deutsche Post“, stelt Ecorys. Maar: “In het Verenigd Koninkrijk heeft TNT minder reden tot bezorgdheid.“

Volgens de onderzoekers kan het Nederlandse TNT in Groot-Brittannië gebruikmaken van de zogenoemde down stream access: Royal Mail is bij wet verplicht zijn bezorgers ook post van andere bedrijven te laten bezorgen. “TNT heeft de mogelijkheid relatief gemakkelijk volume op te bouwen, tegen lagere kosten dan wanneer zelf een parallel netwerk zou moeten worden opgebouwd“, aldus het Ecorys-rapport.

Sandd en Selekt Mail hebben felle kritiek op de level playing field-discussie van TNT. “Het rapport van de Boston Consultancy Group is onzinnig. Alleen de gegevens van TNT zijn gebruikt en de uitkomst stond van tevoren vast. TNT schiet zichzelf hiermee in de voet“, zegt Bart Stomphorst.

Sandd zou zo de Britse markt op kunnen, maar waagt de stap nog niet. “70 procent van de markt is daar vrij, veel meer dan in Nederland. Er is een BTW-probleem op de rest van de markt, maar dat is een overkomelijke hobbel, die wel weggaat. De vraag is: wil je concurreren of niet.“

John Kuiper van Selekt Mail: “De Britse markt kun je zo op, gesubsidieerd en al via down stream access. En dat doet TNT ook, ze bezorgen dit jaar 1 miljard stukken in Engeland.“

Harry Koorstra vindt dat de Europese Unie de liberalisering van de post niet strak genoeg in de hand houdt, met name Duitse en Franse bedrijven zouden in samenspraak met hun regeringen de markt afschermen. “Niet voor niks is kartel van oorsprong een Duits woord en protectionisme Frans. Ze hebben het uitgevonden. La Poste [het Franse postbedrijf, red.] reorganiseert nu en zorgt er eerst voor een vette portemonnee te hebben. Pas als ze hun reorganisatie rondhebben zeggen de Fransen “tik-tak-tok we zijn klaar voor Europa'. Brussel moet veel actiever en gedurfder zijn. De Europese Commissie moet de liberalisatie op een hoger plan brengen.“

In het besluit van de Nederlandse regering van gisteren ziet TNT een bevestiging van zijn kritiek op Europa. Een woordvoerder van TNT: “Het kabinet erkent dat het in Europa ontbreekt aan een gelijk speelveld. De invoeringsdatum van liberalisatie is daarom afhankelijk gesteld van BTW-vrijstelling en verdere gelijkstelling voor alle spelers.“