Beunhazen

Op dertig adressen in de binnenstad van Amsterdam klopte deze week de politie op de deur. Ambtenaren van de gemeente kwamen kijken of er tegen de regels een “hotel' was gevestigd.

Officieus B &B-hotel bij de Nieuwmarkt. Kloveniersburgwal 9, onderschrift alleen Foto NRC H'Blad! NRC Handelsblad

“Amsterdam is niet langer de liberal city die u zou verwachten. [...] De laatste jaren is Amsterdam een politiestaat geworden. Het is raar om mee te maken dat je - na al die jaren dat de stad geld verdiende aan drugs en prostitutie - nu een illegaal hotel wordt genoemd wanneer je een appartement verhuurt.“ Zo luidt de hartenkreet van “Emmett', een Ierse, “illegale hotelier' op internet.

Vlak voordat AmsterdamEscape.com uit de lucht ging, gaf het team van Amsterdam Escape lucht aan haar woede en frustratie dat zij niet langer toestemming had appartementen voor de korte termijn te verhuren aan toeristen en expats. De opkomst van internet maakte het mogelijk wereldwijd mensen thuis te interesseren voor “een alternatief voor hotelkamers' elders. Emmett en zijn team deden het vanuit Amsterdam en velen deden en doen het met hen. Amsterdam Escape bood “appartementen en huizen' aan die naar believen voor stelletjes tot groepen (stag & hen parties) voor enkele dagen tot maanden gehuurd konden worden. Tot voor kort bestond hun “alternatief voor hotelkamers' in een zeventiende-eeuws pand in de Amsterdamse binnenstad aan de Geldersekade. Nu hangen aan de gevel borden met “Te koop'. “Dit goed onderhouden (beleggings)object staat in het oudste en gezelligste gedeelte van de stad“, aldus de site van de makelaar.

Het pand telt zes slaapkamers en is de afgelopen jaren ingrijpend verbouwd. Vraagprijs 775.000 euro. Het pand werd in 1999 gekocht voor circa 454.000 euro (1.000.000 gulden). Het was jarenlang in gebruik als “illegaal hotel'. Maar anders dan “escape artist' Emmett suggereert in zijn hartenkreet, opereerde het hotel al die tijd zonder toestemming van de gemeente.

Nog steeds worden appartementen voor de zogeheten short stay op internet aangeboden. Reserveren gaat via e-mail en de precieze logies-adressen worden niet vermeld. Op veel van deze hotel-sites valt die heimelijkheid op. Een illegaal hotel betekent in de ogen van de gemeente “snel winst maken' en steeds meer mensen betreden de short stay-markt. Omdat mensen na waarschuwingen van de gemeente toch vaak doorgaan, is de dwangsom verhoogd. De stadsdeelwoordvoerder: “Op Rapenburg hebben mensen een appartementencomplex moeten veilen.“ Zij kregen een dwangsom opgelegd van 40.000 euro voor ieder appartement dat zij als hotel exploiteerden.

Dat het uitbaten van een hotel aantrekkelijk is, bewijst, nogmaals, de Geldersekade. Ook al is het hotel op last van de gemeente gesloten, op de site “viviun international property listings' staat nog steeds dat het gebouw in bedrijf is als “apartment B&B hotel (no breakfast served)“ en “registered to operate with the local authorities under the name of Amsterland B&B“. De bezettingsgraad van het hotel op de Geldersekade zou jaarlijks tussen de 75 en 100 procent liggen en een maandelijkse omzet genereren van 10.000 tot 20.000 euro. De verkopende partij geeft ook aan waarom zij deze melkkoe in de aanbieding doen. “We operate many apartments in Amsterdam and we want to expand into another city so we are selling one of our buildings to finance this.“ Vraagprijs voor Engelstalige kopers 850.000-1.100.000 euro. Inderdaad “one of our buildings'. In 2002 kochten deze ondernemende Ieren namelijk opnieuw een pand in de Amsterdamse binnenstad, op de Kloveniersburgwal (771.426 euro), om daar een tweede B&B-hotel te runnen.

In tegenstelling tot de Ieren van Amsterdam Escape, wil Arnoud Litjens, woordvoerder van de Vereniging van Samenwerkende Accommodatie Bedrijven (VSAB) en beheerder van een aantal appartementen, wel over “zijn' appartementen vertellen. Hij leidt de bezoeker in een groot pand in de binnenstad van Amsterdam over nieuwe trappen. Het fraai gerestaureerde gebouw biedt huisvesting aan een tiental appartementen. Het interieur is er smetteloos. Het verfwerk glanst, het parket glimt, stoelen, tafels en bedden zijn nieuw. Maar: “Nee, geen foto's. In de ogen van de gemeente beheer ik hier een illegaal hotel.“ Litjens schat dat er zo'n 800 bedden in 300 à 400 appartementen in Amsterdam “illegaal' als tijdelijke verblijfsruimte worden aangeboden. “Er is een schrijnende behoefte aan short stay-mogelijkheden“, merkt hij aan zijn boekingen.

De vraag schept het aanbod en vorig jaar was de maat vol voor Koninklijk Horeca Nederland, afdeling Amsterdam. KHN overhandigde stadsdeel Centrum een lijst met circa 150 adressen van mogelijk illegale hotels. Het stadsdeel ondernam daarop de acties “Paasei' en “Kastanje'. Tijdens de eerste actie werden 23 adressen van vermoedelijk illegale hotels bezocht en werd bij 14 illegaal hotelgebruik geconstateerd. In de meeste panden werden niet meer dan acht bedden aangetroffen. Bij de actie “Kastanje' werden 33 adressen bezocht en werd in 10 gevallen illegaal gebruik geconstateerd.

Paul Hermanides, bestuurslid van Koninklijk Horeca Nederland, afdeling Amsterdam, sprak na de eerste actie in een brief aan het college van B en W van Amsterdam vorig jaar september, smalend van “een kleinschalige actie“ die nauwelijks een dam opwerpt tegen de “zorgwekkende toename van illegale logiesverstrekkers“ in de stad. Wie een regulier hotel exploiteert, zegt Hermanides, moet zich houden aan een veelheid van regels die de kwaliteit en veiligheid van de verblijfsinrichting moet garanderen. Voor illegale hotels bestaan geen regels, laat staan dat er controle is. “Daardoor wordt oneerlijke concurrentie in de hand gewerkt“.

“Hermanides“, zegt Litjens “had illegale pensions in gedachten toen hij die brief schreef. Brandgevaarlijke panden met tien mensen op een kamer.“ Litjens weerspreekt dat “zijn' appartementen onveilig zijn. Hij wijst op de sprinklers. “Er zijn branddekens en brandblusapparaten in de woningen en de bovenste verdiepingen hebben speciale brandladders.“ Ook het verwijt van oneerlijke concurrentie wijst hij van de hand. “Bij ons huur je een appartement voor 2.000 euro per maand. Voor die prijs kan een gezin met kinderen geen hotel vinden.“

De short stay-bemiddelaars verwijten de gemeente ook dat zij hotels wel toestaat appartementen voor de korte termijn te verhuren. Een woordvoerder van het Renaissance Hotel bevestigt desgevraagd dat hij van de gemeente “een volledige hotelvergunning“ heeft gekregen voor adressen op de Stromarkt waarop volgens het Kadaster een woonbestemming rust. Volgens het Renaissance Hotel verblijven op die appartementen gasten “voor langer dan een week, en sommige zelfs drie tot zes maanden“. Ogenschijnlijk niet anders dan het appartementenhotel aan de Geldersekade dat de deuren moest sluiten.

Jan Westerhof, voorzitter van de VSAB, wijst ook op studenten die voor stage komen en werknemers van bedrijven als Shell, Philips, IBM, General Electric en ING. “Die moeten hier vaak enkele weken tot maanden zijn en wij brengen ze bij onze leden onder. Officieel huren die mensen allemaal illegaal in de stad Amsterdam.“

Westerhof erkent dat wildgroei beteugeld moet worden en bepleit daartoe het instellen van een keurmerk voor short stay-appartementen. Litjens met een weids armgebaar: “Hier komen operazangers, dirigenten, theatermensen. Die willen niet in een hotel waar alles voor ze geregeld is, maar in een appartement. Als de gemeente die mensen dwingt een hotel te nemen, komen ze niet meer. Dan verkilt het culturele klimaat van Amsterdam.“ De Ierse investeerder namens wie Litjens ook bemiddelt, zegt nooit meer in onroerend goed in Amsterdam te zullen investeren. “In Amsterdam stuit ik bij de exploitatie van short stay-appartementen op problemen die ik in steden als Barcelona, Warschau of Marbella niet tegen kom.“ Wegens die problemen wil hij niet met zijn naam in de krant.

Of zoals escape-artiest Emmet schrijft: “The capital city of Holland is now becoming one of the most boring cities in Europe.“

    • Hans Moll