'Wees niet bang voor de Polen'

Het debat in de Tweede Kamer over de toelating van Polen en andere Oost-Europese werknemers verliep gisteren langs de bekende ideologische scheidslijnen.

Poolse werkneemster in championkwekerij. (Foto Flip Franssen) Duitsland, Laarbruch, 18-3-2002 Poolse vrouw werkt in een champignon kwekerij van Hollands bedrijf. Voormalige opslagbunkers voor munitie van de Engelse luchtmacht bij Kevelaer worden verhuurd aan particulieren en bedrijven. Gelegen vlak over de grens bij Bergen, N- Limburg. Economie, Europese Unie, EU Foto: Flip Franssen

Links en rechts, sociaal en liberaal. Het staat wel degelijk nog ergens voor, zo bleek gisteren tijdens het Tweede Kamerdebat over 'de Polen'. Dit verliep langs traditionele ideologische lijnen.

De Kamer debatteerde gisteren voor het eerst over de vraag wanneer werknemers uit de nieuwe Oost-Europese lidstaten onbeperkt toegang moeten krijgen tot de Nederlandse arbeidsmarkt. Nederland moet vóór 1 mei aan Brussel laten weten of het beperkende maatregelen wil handhaven of niet. Eind vorige maand kondigde het kabinet aan tot 1 januari beperkingen te willen houden. Vanaf 1 mei zouden Oost-Europeanen al makkelijker een werkvergunning moeten krijgen.

Links had zich voor het debat al laten horen tijdens een FNV-demonstratie voor de ingang van de Tweede Kamer. Links is, vanuit de gedachte van internationale solidariteit, in principe voor open grenzen voor werknemers uit Oost-Europa. Maar het mag niet ten koste gaan van Nederlandse werknemers. Daarom moet, om te voorkomen dat de nieuwe werknemers Nederlandse werknemers wegconcurreren, een waterdichte controle op de naleving van arbeidsvoorwaarden gereed zijn, voordat de grenzen opengaan.

Rechts of liberaal wil dat de grenzen voor werknemers uit de nieuwe lidstaten zo snel mogelijk opengaan. Dit zou noodzakelijk zijn voor Nederlandse bedrijven en leiden tot economische groei. Tweede Kamerlid Bert Bakker (D66) schaarde zich gisteren in het liberale kamp. 'De verplaatsing van arbeid is van alle eeuwen. Dat kan wel een keer van au doen, maar dat is nu eenmaal zo.' Links zou zich schuldig maken aan 'economisch analfabetisme, demagogie en volksverlakkerij'.

Tweede Kamerlid Van de Sande (VVD) haalde ook uit naar links. 'Angst wordt aangewakkerd. Alsof er een miljoen Lada's klaar staan aan de Poolse grens om hier naartoe te komen.' Twee jaar geleden werden met VVD-steun de bestaande beperkingen ingesteld. Volgens Van de Sande is de verbeterde economie de reden voor het opschuiven van de VVD.

In het sociale kamp bevonden zich naast PvdA en SP, ook GroenLinks, CDA, SGP, Christenunie en de LPF. Tweede Kamerlid Bussemaker (PvdA) zei: 'De staatssecretaris moet eerst zijn huiswerk gaan doen, om de overgang verantwoordelijk te laten plaatsvinden.' Ze wil dat Van Hoof eerst meer doet om arbeidsvoorwaarden te handhaven, illegale arbeid te bestrijden en werklozen aan het werk te krijgen, voordat de beperkingen afgezwakt op opgeheven zouden kunnen worden.

Tweede Kamerlid De Wit (SP) vroeg om een 'grote schoonmaak'. Hij zei: 'Bij open grenzen zal een grote stroom van goedkope arbeid op gang komen.' Van Gent (GroenLinks), die twee maanden geleden nog voor openstelling was, zei over het voorstel van Van Hoof: 'Hij zet de sluis open voor oneerlijke concurrentie op loonkosten.' De christen-democraten, die de regering aan een meerderheid zouden kunnen helpen voor haar voorstel, speelden hun sleutelrol uit. Tweede Kamerlid Van Hijum (CDA) vroeg om een 'sectorale aanpak', waarbij werknemers en werkgevers per sector af zouden kunnen spreken of ze Polen willen toelaten. Staatssecretaris Van Hoof stak een hand uit naar het CDA. Hij wil in overleg met de sociale partners gaan kijken of bepaalde sectoren geen Oost-Europeanen hoeven toe te laten, omdat dit tot problemen zal leiden. Volgende week debatteert de Kamer verder en zal blijken of het CDA de uitgestoken hand aanneemt.