Spambestrijders op cursus in Den Haag

Nog steeds bestaat 70 procent van alle e-mail wereldwijd uit spam, ofwel ongevraagde elektronische advertenties. De aanpak in Nederland is succesvol en wekt Europese interesse.

Electronische advertentie via de personal computer

DEN HAAG, 13 APRIL. - Het Nederlandse aandeel in de enorme hoeveelheid ongevraagde advertenties per e-mail is de afgelopen jaren opmerkelijk gedaald. Stond Nederland begin 2004 nog in de topdrie van landen in de wereld waar de meeste spam wordt verstuurd, ondertussen zijn de Nederlandse spammers, zowel bedrijven als particulieren, uit de toptien gevallen.

De Nederlandse telecomwaakhond Opta, verantwoordelijk voor de spambestrijding, richtte begin 2004 een opsporingsteam van acht personen op dat enkele fikse boetes uitdeelde aan de verstuurders van Nederlandstalige spam. Binnen enkele maanden daalde het aantal Nederlandstalige spambombardementen met 85 procent. Door de dreiging van boetes nam ook Engelstalige spam vanuit Nederland af. Om de volhouders te bestrijden, bereidt de Opta momenteel ook zaken voor tegen Nederlanders die Engelstalige spam versturen. Het team van de Opta bestaat uit twee digitale speurders, de meeste overige medewerkers hebben vooral juridische kennis van zaken.

Andere EU-landen waren minder voortvarend met de handhaving van het spamverbod. Op initiatief van de Europese Commissie organiseerde de Opta daarom gisteren een workshop om Europese collega's voor te lichten over opsporingsmethoden.

Die bleken daar op het kantoor van de Opta in Den Haag bijzonder weinig ervaring mee te hebben. Al bij het begin van de training wordt Hein Dries van de Opta glazig aangekeken als hij uitlegt hoe je op basis van een ip-adres, het unieke adres van een computer op internet, de identiteit van een spammer op het spoor kan komen. Voor een digitale speurneus van enig niveau is dit basiskennis. De onbegrijpende blikken van de verantwoordelijke spambestrijders uit onder meer Engeland, Griekenland en Litouwen tekenen de situatie op het gebied van spambestrijding in de EU.

'De lidstaten mogen zelf bepalen hoe ze de Europese richtlijn uitvoeren. Dit leidt ertoe dat spammers in veel landen niet worden opgespoord', zegt Daan Molenaar, hoofd van het spamteam bij de Opta. Volgens hem evalueert de Europese Commissie momenteel de uitwerking van de richtlijn en treedt de EU daarna mogelijk strenger op tegen lakse lidstaten. Voorlopig zet 'Brussel' vooral in op uitwisseling van informatie.

In samenwerking met Microsoft werkt de Commissie daarom aan een Europese database waarin informatie over spam uit de hele EU wordt verzameld. 'Daarin kan de Engelse toezichthouder bijvoorbeeld zien of een spammail uit Nederland komt en of wij al bezig zijn met de opsporing', aldus Molenaar. Hij bevestigt dat ook wordt gewerkt aan een centrale Europese website om spamklachten te melden. In Nederland bestaat hiervoor spamklacht.nl.

Het was vooral de populariteit van breedbandinternet onder Nederlanders waardoor Nederland enige jaren geleden een berucht spamland was. De noodzaak voor de Opta om stevige maatregelen te nemen was dan ook groot. Tot de internationale spam-toptien behoren nu nog vier EU-landen. De Amerikanen zijn nog steeds de grootste spammers, maar worden binnenkort ingehaald door de Chinezen. Een harde aanpak met gevangenisstraffen voor spamverstuurders sorteert effect in de VS.

Doordat de Nederlandse internetgebruiker ook massaal wordt bestookt met spam van buiten de EU moet de internationale samenwerking verder reiken dan Europa. De EU, de VS en particuliere organisaties als Microsoft hebben het London Action Plan opgericht dat het probleem mondiaal aanpakt. Ook opkomende 'spamlanden' als China worden hierbij betrokken.

'Uiteindelijk is dat natuurlijk de enige manier. Als internationaal wordt doorgegaan op de weg die bijvorbeeld de Opta is ingeslagen, dan gaat dat zeker schelen', zegt Rejo Zenger van de website Spamvrij.nl. Met gelijkgezinden voert hij al jaren een strijd tegen verstuurders van 'de puinzooi', zoals hij spam noemt.

Ook Daan Molenaar van Opta is ondanks de lakse houding in veel landen positief. Molenaar: 'Enkele jaren geleden leek spam zo massaal te worden dat het hele e-mailsysteem verstopt dreigde te raken. Door een stevige aanpak de EU en VS groeit het probleem niet meer.'

De Griekse Zoe Kardasiadou van het 'Hellenic Data Protection Agency' is tevreden na afloop van de training bij de Opta. 'Ik heb nu een goed idee van de combinatie van wetgeving en opsporingsmethoden die nodig zijn om het probleem aan te pakken', aldus Kardasiadou. Maar op de vraag of Griekse spammers zich nu echt zorgen moeten maken, zegt ze: 'Alleen als de Griekse politiek er een prioriteit van maakt.'