Roberto Benigni hangt de clown uit in Irak

Benigni maakt een tragische situatie dragelijk met humor.

Het resultaat is een verzameling sketches op film.

Roberto Benigni op een gestolen kameel. Foto A-film Regie: Roberto Benigni. Met: Roberto Benigni, Jean Reno, Nicoletta Braschi, Tom Waits. In: 12 bioscopen. *** A-Film

Zeg Roberto Benigni en je zegt La vita è bella (1997) en aan die bejubelde film moet je onmiddelijk weer denken bij het zien van The Tiger and the Snow. Ditmaal is Irak het strijdtoneel voor het spervuur van grappen van de Italiaanse filmmaker-komiek. Dat is een minder omstreden decor dan de vernietigingskampen van de Holocaust, maar de receptuur is hetzelfde: maak een tragische situatie dragelijk door een beroep op humor en verbeelding.

The Tiger and the Snow was dit jaar de slotfilm van het filmfestival van Berlijn. Benigni speelt een dichter die zijn geliefde Vittoria (gespeeld door Benigni's muze en echtgenote Nicoletta Braschi) volgt naar Irak als zij daar na een bombardement in coma is geraakt. Niet geplaagd door enige vorm van gewetenswroeging ritselt en sjachert de wereldvreemde Attillio de Giovanni zich een weg naar het hart van Bagdad zogenaamd als Rode Kruis-arts, op een gestolen kameel.

Het is vaak alleen maar slapstick wat de film voortdrijft, en dat werkt, afhankelijk van in hoeverre je bestand bent tegen Benigni's hysterische humor, op een gegeven moment op je lachspieren. Een voorbeeld: een scène waarin Benigni bij een Amerikaanse wegversperring wordt tegengehouden, helemaal bepakt en bezakt met medicijnen en medische hulpmiddelen. De impasse waarin Benigni roept: 'niet schieten' en de Amerikanen denken: 'een zelfmoordterrorist' wordt vanzelf absurd. Net zo absurd als de wereldpolitieke status quo, impliceert Benigni zo tussen de regels door. Verder dan milde kritiek gaat hij niet, en de kans is klein dat deze film Benigni, na het floppen van Pinocchio (2002) weer een internationaal succes zal bezorgen.

Ook los van de politieke omstandigheden is The Tiger and the Snow een te onevenwichtige verzameling sketches om voor de duur van een complete speelfilm te boeien. De romantische verhaallijn is ontroerend, en ontroerender nog is de subplot over de Iraakse dichter Fouad. Zijn droevige einde illustreert dat er wel degelijk een grens is aan de door Benigni bezongen verbeelding, hoe hard onze clown het vervolgens ook bloesemblaadjes laat sneeuwen boven Rome om zijn happy end te bezegelen.

Film

The Tiger and the Snow (La tigre et la neve)

Regie: Roberto Benigni. Met: Roberto Benigni, Jean Reno, Nicoletta Braschi, Tom Waits. In: 12 bioscopen. ***

Regie: Roberto Benigni. Met: Roberto Benigni, Jean Reno, Nicoletta Braschi, Tom Waits. In: 12 bioscopen.