Over haringen met pijn

Wie een Rationeel Viseter wil zijn, staat voor een moeilijke opgave. De 'viswijzer', de handleiding voor bewuste viseters, blijkt geen rekening te houden met het welzijn van de dieren. Want wat voelt een mossel als je hem kookt?

Vis uit de groene categorie mag je eten. Foto NRC Handelsblad, Maurice Boyer Vangst met behulp van de pulskor Foto NRC H'Blad, Maurice Boyer 050826 Boyer, Maurice

Als ik mijn eeuwige low hon choi afhaal in het Chinese restaurant aan de andere kant van het kruispunt, kijk ik altijd even in het aquarium. Het is een duistere rechthoekige bak met niks dan blauwzwarte kreeften, hun scharen dichtgebonden om een zeeslag te voorkomen. Bij gebrek aan beter lopen de kreeften zo'n beetje over elkaar heen en maken ze meppende bewegingen in slow-motion.

Nog nooit heb ik zo'n kreeft gegeten. Sowieso vind ik kreeft niet iets voor een plek waar de sambal in plastic miniatuurkuipjes zit. Als ik het ga doen, moet er minstens een dik wit tafellaken zijn met te veel brandschone wijnglazen, en een ober voor wie mijn Frans niet goed genoeg is.

Maar er is een groter probleem: ik wil een Rationeel Viseter zijn. Het begon een paar jaar geleden, toen de kookrubriek bij een kabeljauw-recept schreef dat je die lekkere vis eigenlijk niet moet eten omdat hij bijna is uitgestorven. Daarna zei iemand op de radio dat je de commerciële visvangst kon vergelijken met twee jeeps die door de Serengeti rijden, met een net van een paar kilometer breed ertussen. Ze willen impala's vangen, maar slepen in hun net ook leeuwen, zebra's en dorre struiken met zich mee.

Ophouden met vis eten dan maar? Zou kunnen, maar ik kocht de Goede Visgids van de Stichting De Noordzee, waar het complete aanbod van de viswinkel in staat. Wist u dat een zeeduivel een soort hengel op z'n kop heeft en twee meter lang kon worden? En dat de lekkerbekjes gevuld worden met heek uit Argentinië? Daaraan gekoppeld een simpel beoordelingssysteem: vis uit de rode categorie niet eten, uit de groene lijst wel eten. De oranje sectie: voorzichtig kiezen.

Hoe je dat laatste doet, weet ik niet. Maar verder is het duidelijk: populaire vissen als paling, zwaardvis en tonijn kunnen niet door de beugel. Onverwacht, want zelfs vegetarisch etende vriendinnen zweren bij tonijn. Ik denk dat ze vallen voor het opschrift 'dolfijnvriendelijk' op de blikjes. Maar tonijn is niet echt tonijnvriendelijk: sommige soorten staan op de rode lijst. Mosselen, oesters en haring kunnen wel. Ook lekker.

Maar leg het maar eens uit. Geen vlees eten, à la. Aan types die zich vrijwillig aan de groentelasagne zetten, zijn vrienden en serveersters wel gewend. Maar als je de ene vissoort wel wil hebben en de andere niet, dan kun je beter iets mompelen over doktersadvies. Anders belandt het tafelgesprek altijd maar weer bij 'uitstervende diersoorten' en kan geen liter rosé de wollensokkensmaak nog verdrijven. Alleen in de supermarkt durf ik rustig naar etiketten te staren om de koolvis uit Alaska (uit de groene lijst) van de koolvis uit Rusland (oranje) te onderscheiden.

Maar nu heb ik een nieuw probleem. Het stoplichtensysteem houdt geen rekening met dierenwelzijn. Deze Rationele Viseter eet ook enkel bio-varkens en krabt zich nu achter de oren dat dat niet consequent is. En dus vind ik dat ik moet nadenken over haringen met pijn, een langzaam stervende meerval, een tilapia in een te kleine bak. Ik heb al een keer met het handboek Invertebrate Zoology op schoot gezeten om erachter te komen wat een mossel tijdens het koken voelt. Rationeel? Misschien. Manisch? Waarschijnlijk.

En nu dus de twijfel over de kreeften. Groene categorie. Maar ik herinner me Midas Dekkers die ooit op tv een kreeft minutenlang liet spartelen in een glazen pan met kokend water. Mijn boek noemt gelukkig een paar diervriendelijke slachtmethodes.

Goed. Als die chique ober langs komt, in dat restaurant aan de Middellandse Zee, vraag ik hem vriendelijk naar de slachtmethode van zijn zeevrucht. Pardon, slaat u de kreeft voor het koken een priem door de kop? Pas als hij ja zegt, ga ik eten. Ik ben een rationeel viseter.

De Goede Visgids is in samenwerking met o.a. het Wereldnatuurfonds vernieuwd en staat ook op het internet. www.goedevis.nl