Nog geen geld of cel voor Charles Taylor

Het blijkt lastig om het proces tegen Charles Taylor naar Den Haag te verplaatsen.

Nederland wil geen extra kosten maken. En een gevangenis is er ook nog niet.

Taylor bij zijn voorgeleiding in Freetown, vorige week. Foto AP Former Liberian President Charles Taylor, left, makes his first appearance at the Special Court in Freetown, Monday, April 3, 2006. Former Liberian President Charles Taylor pleaded not guilty Monday to war crimes and crimes against humanity, including sexual slavery, mutilation and sending children into combat. (AP Photo/George Osodi, Pool) Associated Press

Charles Taylor zit sinds twee weken in de gevangenis van het Speciale Hof voor Sierra Leone, dat hem vervolgt voor oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid in de burgeroorlog in Sierra Leone. Dat oorlogstribunaal wil het proces tegen de krijgsheer en oud-president van Liberia om veiligheidsredenen verplaatsen naar de gebouwen van het Internationale Strafhof in Den Haag. Nederland stelt hiervoor een aantal voorwaarden, zoals een Veiligheidsraadresolutie. In de Veiligheidsraad bestaat overeenstemming, maar aan andere voorwaarden is nog niet voldaan.

Nederland eist dat vooraf vaststaat in welk land Taylor bij veroordeling zijn straf uitzit. De Oostenrijkse en Zweedse regering hebben verzoeken hiertoe inmiddels afgewezen.Het is niet bekend welke andere landen zijn gevraagd.

De detentie is niet het enige probleem. Zowel het Strafhof als Buitenlandse Zaken wil de garantie niet op te draaien voor extra kosten. Die onderhandelingen zijn nog niet afgerond. Een verplaatsing naar Den Haag zou de proceskosten verhogen, terwijl het hof krap bij kas zit. Anders dan de oorlogstribunalen voor Joegoslavië en Rwanda krijgt het niet betaald uit het vaste VN-budget, maar moet het hof jaarlijks een rondgang langs donoren maken. Van de gevraagde 25 miljoen dollar voor dit jaar is tot op heden zes miljoen gedoneerd. Mensenrechtenjuristen vrezen dat de kosten voor dit proces zullen oplopen omdat het lang kan gaan duren. In de drie andere processen, die het hof in 2004 en 2005 begon, is nog altijd geen uitspraak gedaan.

De Zuid-Afrikaanse mensenrechtenadvocaat Howard Varney, hoofdonderzoeker van de waarheidscommissie voor Sierra Leone, schat dat het Taylor-proces best eens twee jaar kan duren als dezelfde werkwijze gehanteerd wordt. In de andere zaken worden tientallen getuigen opgeroepen. Varney pleit voor beperking: 'Uiteindelijk geeft de getuigenis van een klein aantal de doorslag.'

Een woordvoerder van het hof spreekt dat tegen. 'De taak van het hof is niet alleen een einde maken aan straffeloosheid. Het moet ook de geschiedenis van een land optekenen.' Dat betekent dat de aanklager in één zaak 75 getuigen laat oproepen om aan te tonen dat oorlogsmisdaden in Sierra Leone wijdverspreid waren.

De vrees voor een eindeloos proces was een reden voor hoofdaanklager Desmond de Silva om de zeventien aanklachten tegen Taylor terug te brengen naar elf. 'Jullie willen hem toch niet zien sterven voordat er een uitspraak is, zoals Milosevic deed?', vroeg hij de verzamelde Sierra Leonese pers vorige week. Die pers is, evenals lokale activisten, tegen verplaatsing naar Den Haag. Zij beschikken niet over het geld om het proces vanuit Nederland te volgen. Was het hof bovendien niet het eerste internationale tribunaal dat misdadigers op eigen bodem zou berechten? Gisteren diende Taylors advocaat een verzoek in om het proces in Freetown te houden. Dat wordt nog niet behandeld. De zittingen zijn geschorst tot 24 april.

Beluister de voorgeleiding van Taylor voor het tribunaal: www.sc-sl.org/audio.html

    • Hanneke Chin-A-Fo