Malariamedicijn in gist geproduceerd

Artemisinine, het aanbevolen medicijn tegen malaria, kan in genetisch gemanipuleerde gistcellen gemaakt worden. Het medicijn wordt nu nog gewonnen uit een Aziatische plant, wat vorig jaar nog leidde tot schaarste wegens beperkte productiecapaciteit. Vandaag beschrijven wetenschappers van de universiteit van Berkeley (Californië) de methode in het wetenschappelijke tijdschrift Nature. De techniek kan nog niet op industriële schaal worden toegepast.

De wereldgezondheidsorganisatie (WHO) noemt artemisinine-medicijnen, wanneer ze in combinatie met een tweede middel worden toegediend, de beste behandeling van malaria tropica. Tegen de meeste klassieke middelen is de malariaparasiet resistent.

Artemisinine wordt gewonnen uit de plant Artemisia annua. De wereldvraag naar het middel is de afgelopen jaren gestegen, van enkele honderdduizenden doses in 2001 tot tientallen miljoenen nu. Vorig jaar ontstonden al tekorten aan artemisinine-therapieën. Hoewel de problemen nu zijn opgelost, onder meer door de bouw van efficiëntere fabrieken en een tegenvallende vraag uit ontwikkelingslanden, kunnen alternatieve productiemethoden op de langere termijn van nut zijn.

De wetenschappers van Berkeley hebben bakkersgist zo genetisch gemanipuleerd dat de cellen artemisininezuur produceren. Deze stof kan eenvoudig als grondstof voor artemisinine-medicijnen gebruikt worden. De onderzoekers verwachten dat de techniek, fabrieksmatig toegepast, de kosten van het medicijn zal doen dalen. Nu is de prijs, die ruim tien keer zo hoog is als van oude middelen, nog een belemmering. Voordeel van celcultuur is dat de productietijd vier tot vijf dagen is, tegenover enkele maanden voor plantaardig artemisinine.

De opschaling naar industriële productie kan 'relatief snel' gaan. Dat meent Hans Tramper, hoogleraar bioprocestechnologie aan de Wageningen Universiteit. 'Bakkersgist wordt zoveel gebruikt, dat er veel over bekend is.' Als beperkende factoren noemt hij de bouw van nieuwe fabrieken en de registratieprocedure.