In Kathmandu zwiept de bamboestok

De Nepalezen hebben genoeg van het autoritaire optreden van hun koning. Bij steeds grimmiger rellen in de hoofdstad blijken zelfs VN-medewerkers niet veilig voor de politie.

Inwoners van Kathmandu zien toe hoe de oproerpolitie de straten beheerst. De agenten zijn uitgerust met bamboestokken, traangas en rubberkogels. Foto AP Residents look out of windows as police officers patrol a street in Katmandu, Nepal, Thursday, April 13, 2006. The United States cancelled a congressional visit to Nepal and allowed some embassy workers to leave the Himalayan nation after a fourth fatal shooting by security forces wounded three lawyers who were protesting against the king's rule Thursday. (AP Photo/Gautam Singh) Associated Press

Madhav Banskota zwengelt eerst een discussie aan: gaan we slogans roepen of blijven we stil tijdens de demonstratie? De vraag van de secretaris-generaal van de Nepalese Orde van Advocaten blijft onbeantwoord. Zijn honderden collega's, allemaal in marineblauwe jasjes gestoken, zijn al onder luid geschreeuw de straat op gestroomd.

Buiten de poort van het kantoor van de advocatenorde staat de uitgerukte oproerpolitie klaar om de protesterende advocaten tegen te houden. De deuren met getraliede ramen van de politiebusjes zwaaien open, agenten met bamboestokken en geweren springen naar buiten. Er ontstaat een soort rugbyscrum. Maar de advocaten zijn vooralsnog in de meerderheid en slagen erin de straat te bereiken. Ze juichen. Maar niet iedereen weet zich tijdig aan te sluiten bij de doorgebroken groep. Hardhandig arresteert de politie alsnog enkele raadsmannen.

Op de achtste achtereenvolgende dag van demonstraties tegen het bewind van de Nepalese koning Gyanendra en voor het herstel van democratie, trotseren de advocaten het verbod van de koning om te demonstreren in het centrum van Kathmandu. In het weekeinde schoot de politie drie demonstranten dood in de hoofdstad, gisteren stierf één demonstrant door politievuur bij protesten in het westen van het land.

De demonstraties zijn georganiseerd door de zeven belangrijkste oppositiepartijen, die sinds koning Gyanendra op 1 februari vorig jaar de macht overnam strijden voor herstel van de democratie. De maoïstische rebellen, die een communistische staat naar maoïstisch model nastreven, hebben zich bij de politici aangesloten. Zij willen een einde aan de monarchie.

De aanwezige activisten en mensenrechtenmedewerkers van de Verenigde Naties, allen herkenbaar aan hun lichtblauwe hesjes, zullen later aan den lijve ondervinden hoe bruut en gewelddadig het optreden van de oproerpolitie en de militairen kan zijn.

In Nepal wordt vanavond Bikram Sambat, nieuwjaar, gevierd (het jaar 2063 begint dan) en alle ogen zijn gericht op de jaarlijkse toespraak van de koning, morgen. Sinds Gyanendra's machtsovername is de vrijheid van meningsuiting aan banden gelegd, krimpt de economie met de dag en treedt het leger snoeihard op tegen iedereen die het bewind bekritiseert.

'Als de koning morgen niet met goed nieuws komt voor het land, over herstel van de democratie, dan kan de situatie wel eens ontploffen', zegt een advocaat.

nepal 'Het Nepalese leger is losgeslagen'

Bhimarson Acharya treedt onder andere op voor gearresteerde journalisten. De onvrede met het bewind van de autoritaire koning neemt steeds grotere vormen aan. Door het hele land wordt dezer dagen gestaakt en geprotesteerd. Zelfs werknemers van de Centrale Bank, van staatsbanken en het nationale telecombedrijf hebben hun werk neergelegd ondanks dreigementen van hun werkgever, de overheid.

Volgens mensenrechtenorganisaties zijn sinds de koninklijke coup meer dan 1.600 mensen verdwenen en worden geregeld kritische journalisten en politici zonder enig vorm van proces gearresteerd. INSEC, een Nepalese mensenrechtenorganisatie, zag haar directeur net op tijd onderduiken voordat de politie hem kwam arresteren. 'Hij had zich in Europa negatief uitgelaten over de koning en zijn beleid. Tegenwoordig word je daarvoor gearresteerd. Dan is het vervolgens maar afwachten of je vrijgelaten wordt en zo ja, wanneer', zegt Subodh Pyakurel, voorzitter van INSEC.

Tijdens de demonstratie van de advocaten is Pyakurel - eveneens in een lichtblauw hesje - ook van de partij, als controleur. Als de optocht van raadsmannen op een paar kilometer afstand van het kantoor van de Orde van Advocaten is, komen er van alle kanten militaire voertuigen aangereden, met hordes soldaten. Plotseling schieten ze traangas en rubberen kogels af op de advocaten. In paniek stuift de menigte uiteen. Bamboestokken zwiepen genadeloos neer op de demonstranten.

Het harde optreden gaat niet voorbij aan het oog en de camera van de aanwezige mensenrechtenactivisten. Terwijl soldaten inslaan op arrestanten, leggen zij het geweld met camera's nadrukkelijk vast, totdat zij zelf het doelwit worden van de militairen. Jullie zijn allemaal terroristen, schreeuwen soldaten tegen de activisten. En woest jagen ze op iedereen die een blauw hesje aanheeft.

Achteraf zegt Pyakurel van INSEC: 'Wat de militairen deden is volledig in strijd met de grondwet. Zelfs wij zijn niet meer veilig voor ze. Er is geen verbod op filmen, we verkeren niet in oorlog en er is geen noodtoestand uitgeroepen. Maar het leger is volledig losgeslagen. Waar gaat dit naar toe?'

In totaal zijn er vanmorgen 72 advocaten opgepakt. Vier zijn gewond geraakt door rubberen kogels.

    • Philip de Wit