In Iran weet niemand meer hoe laat het is

Alle ellende begon drie weken geleden, tijdens de viering vanhet Iraanse nieuwjaar, Nowruz. Miljoenen Iraniërs zaten met thee en zoetigheden voor de buis, luisterend naar een toespraak van president Mahmoud Ahmadinejad. De viering van het Iraanse jaar 1385 was niet de enige cyclische mijlpaal van de avond. Om drie uur die nacht zou immers ook de zomertijd weer ingaan.

Maar president Ahmadinejad bleek heel andere plannen te hebben. 'We schaffen de geplande zomertijd af. Het is gebleken dat er geen energie mee wordt bespaard', kondigde Ahmadinejad aan. Voor de honderdduizenden mensen die traditioneel die avond reizen, had hij nog een verwarrende opmerking: 'Omdat de klok niet een uur vooruit gaat, moet u een uur eerder op het vliegveld zijn.'

Gevolg: het vliegveld van Teheran werd plat gebeld met vragen, maar niemand - inclusief de medewerkers van de luchthaven - wist meer hoe laat de vluchten gingen. Uiteindelijk moesten luchtvaartmaatschappijen de afgelopen weken tienduizenden reizigers bellen om ze te informeren dat ze één uur vroeger zouden vertrekken dan op hun eerder afgegeven tickets was gedrukt.

Nu de Iraanse nieuwjaarsvakantie van twee weken voorbij is, beginnen de gevolgen van de beslissing in te zinken. Om te voorkomen dat er toch daglicht wordt gemist, heeft president Ahmadinejad scholen opgedragen om zeven uur te beginnen in plaats van om acht uur. Overheidsambtenaren - en dat zijn er nogal wat in Iran - dienen eveneens één uur eerder dan vroeger, om half acht, achter het bureau plaats te nemen.

Om het verloren uur in te halen moet iedereen dus vroeger opstaan. Mijn achtjarige nichtje moet om half zes wakker worden om op tijd op school te zijn. 'Dat is gezond', heeft Ahmadinejad gezegd over de nieuwe tijden voor schoolkinderen, leraren en ambtenaren.

Ouders moeten ook eerder het bed uit om de kinderen klaar te maken voor school. De verkeersspits duurt nu veel langer omdat degenen die voor particuliere bedrijven werken wel op normale tijden met hun werk beginnen. Maar, omdat per provincie wordt besloten of er wel of niet een uur eerder moet worden opgestaan, is de verwarring in Iran nu compleet.

'Iedereen heeft overheidsbedrijven nodig; door de verandering wordt de tijd waarin we effectief kunnen werken steeds korter', zegt Hossein Kharazzi, eigenaar van een Iraanse internetwinkel. Bijna tachtig procent van de Iraanse economie is in handen van de overheid. Bijkomend probleem is dat, omdat veel mensen vroeger beginnen, men ook eerder eindigt. 'Na de lunch wordt het al erg moeilijk om mensen te pakken te krijgen.'

Hoe het afschaffen van de zomertijd tot energiebesparing moet leiden is iedereen een raadsel. De zon gaat immers een uur vroeger onder. Net zoals in de winter is het om half zeven stikdonker. De lichten moeten dus eerder aan. Volgens officiële cijfers werd er per jaar 272 miljoen euro bespaard door de zomertijd.

Iran heeft geen lange traditie van daylight saving time. Pas in 1990 ging het land over op zomertijd. Destijds waren er extreem-religieuze gelovigen die bezwaar maakten omdat de invoering van zomertijd de gebedstijden in de war zou kunnen brengen. Het is niet duidelijk of dit de reden is waarom de maatregel is teruggedraaid. Volgens buitenlandse oppositiegroeperingen is de afschaffing van de zomertijd een zoveelste stap van de ultraconservatieve regering om het land verder te islamiseren. Bewijzen zijn daar echter niet voor.

Binnen het Iraanse parlement wordt geklaagd over de beslissing. 'Dit presidentiële decreet is niet doordacht door experts', zei het parlementslid Alireza Mahjoob die verscheidene klachten heeft ontvangen van boze burgers. 'Dit is niet goed voor de populariteit van de president.'

In beeldschermen in vliegtuigen naar Iran staat nog steeds de aankomsttijd aangeven in zomertijd. 'Toen ik vorige week uit Europa aankwam, snapte ik er werkelijk niets meer van', zegt Media Donyadari. 'Mijn ouders waren ook nog eens een uur te laat om me op te halen. Iedereen is in de war.'

Mijn nichtje is gisteren niet naar school gegaan. 'Ze moet vroeger op maar gaat niet eerder naar bed', vertelde haar moeder. 'Dit is zo voor haar niet vol te houden.'

    • Thomas Erdbrink