het beeld

Het goedmakertje leek niet helemaal van harte. Aan het eind van Nova hield presentator Paul Witteman een korte crosstalk met Wilfried de Jong, gastheer van het nieuwe programma dat er pal achter zat. Dat gesprekje begon met Pauls woorden 'Na Nova....'. Nanova, precies de beoogde titel van het nieuwe programma, zo leerden we eerder op de avond, in De wereld draait door, maar dat was op hoog niveau (de netcoördinator dus) verboden. Daarom zoende Nova het af met een ongebruikelijke aankeiler en heet het nieuwe VPRO-programma nu De Jong Wil. Het zal wel toeval zijn dat diezelfde avond bekend werd dat de VPRO stopt met 1,2 miljoen euro per jaar aan Nova bij te dragen.

Een heel andere vraag is of De Jong Wil een geslaagd programma is. Nou nee, en wel omdat de formule gebaseerd is op fundamentele denkfouten.

De Jong wil na Nova iets doen met het nieuws van de dag en met zijn eigen fantasie. In een live-presentatie in de studio en met eerder opgenomen filmpjes gaat hij derhalve creatief aan de slag. In een interview met de VPRO-gids noemt hij als voorbeeld de chauffeur van premier Balkenende. Zo iemand krijg je niet snel te spreken, dus vindt hij het de moeite waard zich toch in zo'n man te verdiepen en te bedenken wat hem zou kunnen bewegen. Vervolgens moet een acteur dan die chauffeur spelen, waarbij mij niet duidelijk wordt of we als kijkers geacht worden te weten dat het hier om nagespeelde werkelijkheid gaat. Volgens mij is de redactie daar ook nog niet helemaal uit. Aan de ene kant zegt De Jong in tegenstelling tot Koefnoen onbekende mensen te willen persifleren. Dat impliceert satire en karikaturen, dus een publiek dat zich bewust laat amuseren. Aan de andere kant zegt De Jong in De wereld draait door dat hij kijkers in verwarring wil brengen.

Het resultaat is dan ook halfhartig. De eerste aflevering bevatte vier onderdelen. Eerst volgt De Jong in zijn olijfgroene antieke Mercedes junks die in Amsterdam zijn opgepakt door bewakingsbeambten en worden overgebracht naar het Drentse dorp Hooghalen. Dat oppakken gebeurt zo martiaal dat je meteen weet dat het niet echt is, temeer daar een van de junks cabaretier Ruben van der Meer blijkt te zijn. Vervolgens vraagt Wilfried aan echte Drenten wat ze vinden van de komst van junks uit de Randstad. Het antwoord is niet erg verrassend, wel hun beleefde terughoudendheid.

Dan volgt in de studio een ongeestig en slecht gespeeld interview met een illegale prostituee uit Oekraïne over het verklikken door hoerenlopers. Even wipt Wilfried een bejaardenhuis binnen om echte bejaarde bingospelers te waarschuwen dat dat niet meer mag van minister Donner.

Geen van de drie sketches is erg scherp of origineel. De laatste is dat evenmin en bovendien nogal fout. De Jong belt aan bij meneer Verdonk - weer een slechte acteur - en vraagt hem hoe het is om altijd zonder Rita de honden uit te moeten laten en de sudderlapjes op te zetten. De acteur wordt even boos en verdrietig, en vraagt dan De Jong deze scène niet te gebruiken. Die belooft het in de montage 'rond' te maken.

Is dit geestig? Weer Rita Verdonk aanvallen omdat ze zich niet vrouwelijk genoeg gedraagt? Het is armoedig, benepen en getuigt van weinig raffinement. Journalistiek en fantasie, tsja...