Geen Irak-scenario

Iran heeft de wereld opgezadeld met een lelijk probleem: het heeft voor het eerst uranium verrijkt. Dat kan een belangrijke stap voor de productie van kernwapens zijn. De Verenigde Staten wekken de indruk de verkeerde oplossing voor dit probleem te willen kiezen: een militaire aanval. Tussen de hardliners in Teheran en Washington dreigt het Internationaal Atoomenergie Agentschap (IAEA), de nucleaire 'waakhond' van de Verenigde Naties, gemangeld te worden. Een diplomatieke oplossing - die verre de voorkeur verdient - wordt moeilijker nu ook de verdeeldheid toeneemt in de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties, die zich over de kwestie zal moeten uitspreken. Zo dendert de trein voort met een onberekenbare fanaticus als machinist, een conducteur die zich met alle geweld wil bewijzen en geagiteerde dan wel verontruste reizigers. De kans op een slechte afloop is groot.

Iran heeft zich kwalijk gedragen door jarenlang in het geniep, onttrokken aan inspecties van het IAEA, aan een eigen kernenergieprogramma te werken. Daarmee heeft het land zich verdacht gemaakt, hoewel het zegt zijn nucleaire krachten uitsluitend in te zetten voor vreedzaam gebruik. Dat recht heeft het, uiteraard, maar het bewind in Teheran heeft er de afgelopen maanden weinig aan gedaan om de bedenkingen van de wereldgemeenschap weg te nemen. Integendeel. De Iraanse president Ahmadinejad liet geen gelegenheid voorbijgaan om in geharnaste taal het vuur op te stoken. Provocatie is de islamitische republiek niet vreemd.

Intussen in Washington: de geruchten over een militaire ingreep tegen Iran zwellen aan. President George W. Bush doet ze af als wilde speculatie. Maar de alom gerespecteerde Amerikaanse onderzoeksjournalist Seymour M. Hersh toont in The New Yorker overtuigend aan dat zowel legerkringen als veel (neoconservatieve) politici een militaire campagne beschouwen als een zeer serieuze, zo niet als de enige optie. Dat is verontrustend nieuws. De ene oorlog is nog niet verknoeid - die in Irak - of er zou alweer een volgende moeten worden begonnen? Beter niet.

Warren Christopher, de Amerikaanse oud-minister van Buitenlandse Zaken, heeft eens betoogd dat zelfs Amerika geen oorlog op twee fronten tegelijk kan voeren én winnen. Los daarvan: het is een slecht idee om Iran met militaire middelen op de knieën te dwingen. De gevolgen zullen averechts zijn, zowel in het land zelf als in de islamitische regio. De verhoudingen met Europa, inclusief Groot-Brittannië dat tegen een militaire actie is, zouden erdoor op scherp komen te staan. Om over Irans oliepartners Rusland en China maar te zwijgen.

Iran heeft geen atoombom nodig. Het bewind in Teheran kan de kou uit de lucht halen door mee te werken aan internationale inspecties en door te stoppen met zijn dreigende taal aan het adres van Israël. Dit is wellicht ijdele hoop. Het bijna gedoemde diplomatieke proces zal dan ook ondanks alles moeten doorgaan. Er is weinig keuze. Het alternatief zijn de wapens, maar op een Irak-scenario zit de wereld absoluut niet te wachten.