Geef je vorig leven de schuld

Weten wie je in je vorige leven was, kan problemen oplossen, zegt promovendus Ronald van der Maesen.

Het zijn kletspraatjes, zeggen critici.

Ronald van der Maesen reïncarnatietherapaut promoveert Foto Joyce van Belkom Berlicum, 09-04-2006 Ronald van der Maesen. © Joyce van Belkom Belkom, Joyce van

Uit het verslag van een reïncarnatietherapeut: 'Mijn cliënte heeft last van een pijnlijke stijve nek en schouders. Door het laten herhalen van haar woorden 'Mijn hoofd gaat eraf, ik word terechtgesteld', belandt ze in het leven van een Japanse samoerai, die door de secondant van zijn eigen meester wordt onthoofd.'

Nu dit duidelijk is, kan de samoerai vertrekken en geneest de dame. Op de site van de Nederlandse Vereniging van Reïncarnatietherapeuten zijn meer van dit soort onbekommerde verslagen te vinden, ook over mensen die ooit zouden zijn geofferd door de Azteken of gemarteld door de nazi's.

Gisteren promoveerde Ronald van der Maesen aan de Universiteit voor Humanistiek (Utrecht) op de effecten van reïncarnatietherapie. Het idee dat problemen samenhangen met traumatische ervaringen in het verleden, schrijft Van der Maesen, komt in meer therapiestromingen voor. Maar 'in reïncarnatietherapie heeft de veronderstelling geleid tot de ontwikkeling van een specifiek therapiemodel, waarin aan 'verleden' een ruime betekenis wordt toegekend'. De vraag of reïncarnatie bestaat is 'niet aan de orde', schrijft hij, en hij heeft ook niet onderzocht hoe reïncarnatietherapie werkt, alleen of het werkt.

Van der Maesen vergeleek in twee studies een relatief klein aantal mensen die reïncarnatietherapie hadden gekregen met mensen die daarvoor op de wachtlijst stonden. Het ene onderzoek werd uitgevoerd in Suriname, bij mensen die vooral kampten met relatieproblemen, chronische lichamelijke klachten en angstklachten. Het andere onderzoek, in Nederland, betrof 'stemmenhoorders': mensen met auditieve hallucinaties.

In beide studies verminderden de klachten van mensen die de behandeling hadden gekregen significant vergeleken met de wachtlijstgroep. Een half jaar later (de controlegroep had tegen die tijd de behandeling ook ontvangen) meldden 13 van de 41 deelnemers in het Surinaamse onderzoek dat hun klachten geheel verdwenen waren. Bij het Nederlandse onderzoek zeiden 14 van de toen nog bereikbare 25 deelnemers baat gehad te hebben bij de therapie; bij zes van hen waren de stemmen geheel of grotendeels verdwenen. Omdat niet onderzocht is hoe de therapie werkt, kan dit best een placebo-effect zijn.

Reïncarnatietherapie is omstreden. De Nederlandse Vereniging voor Psychotherapie erkent de methode niet en Van der Maesen ondervond weerstand tijdens zijn onderzoek. 'Je krijgt geen subsidie, je krijgt geen kans je artikelen geplaatst te krijgen. In 1991 vroeg ik professor Hoogduin of ik mocht meedoen aan een voorgenomen onderzoek van hem, maar die zei: nee, u bent een evangelist.'

'Volgens mij blijf ik altijd vriendelijk', zegt Cees Hoogduin, hoogleraar psychopathologie aan de Radboud Universiteit in Nijmegen, daar nu over, 'maar je kunt álles wel onderzoeken. Er zijn zoveel behandelingen die werken door een placebo-effect. Als ik in de medisch-ethische commissie had gezeten, had ik dit promotieonderzoek onverantwoord gevonden. Je verkoopt mensen toch kletspraatjes en het is onduidelijk wat de schadelijke effecten zijn als je iemand het idee geeft dat ze beter is geworden omdat ze als prostituee verbrand is in 1500. Als iemand beter wordt door cognitieve gedragstherapie, een van de weinige methoden die wel zijn onderzocht, kan diegene dat toeschrijven aan vaardigheden; dat bevordert je functioneren. En zo'n behandeling ontzeg je die mensen dan', zegt Hoogduin.

Experimenteel psycholoog Robert Horselenberg (Universiteit van Maastricht en medewerker van de Stichting Skepsis die paranormale beweringen en pseudowetenschap onderzoekt), is milder. Horselenberg deed onderzoek naar reïncarnatietherapie omdat hij daarin een parallel zag met therapieën waarbij valse herinneringen aan seksueel misbruik worden opgeroepen.

Soms komt dat ook bij reïncarnatietherapie voor, zegt hij, maar verder vindt hij de behandeling 'relatief onschuldig.' Horselenberg: 'Het is voor sommige mensen prettig dat de verantwoordelijkheid voor je klachten niet in het hier en nu ligt, maar in een vorig leven. Een heel heroïsch leven, meestal. Maar als het helpt, is het goed.'

Hoe het helpt, daar moet volgens Van der Maesen vervolgonderzoek naar komen.

Surf voor meer informatie naar: www.reincarnatietherapie.nl www.psychotherapie.nl