De kunst van Lucas is hard en banaal

Ze is een stoere bitch, Sarah Lucas, met een androgyne uitstraling, gekleed als een man in spijkerbroek en jasje van corduroy. Zij voert een cynische parodie van vrouwelijkheid op, poserend met spiegeleieren op haar T-shirt op de plaats van haar borsten. De kunst van Lucas (Londen, 1962), één van de bekendste Young British Artists (YBA's), is nadrukkelijk van de straat. Ze ironiseert de mannelijke blik die de vrouw tot erotisch object maakt en die zo'n belangrijke rol speelt in de geschiedenis van de westerse kunst. Dat maakt haar werk verwant aan dat van die andere YBA, Tracey Emin. Alleen ontbreekt in het werk van Lucas het poëtische van Emin. Het is hard en volkomen banaal.

Sarah Lucas, tentoonstelling in De Hallen Grote Markt 16, Haarlem. T/m 5 juni Frans Hals Museum/De Hallen

De tentoonstelling van Lucas in De Hallen in Haarlem staat in het teken van de vanitas-symboliek. Het menselijk bestaan is leeg, is de boodschap. Alles is ijdelheid. Zo is er een grote computerprint van een zelfportret van Lucas met een schedel tussen haar opgetrokken benen. Ook beplakte Lucas een sculptuur van Christus aan het Kruis met sigaretten, evenals een klein beeldje van een cupido en een zelfportret op bruin pakpapier. De sigaretten doen deze cultuursymbolen in rook opgaan. Het idee is duidelijk, maar levert niet per se interessante beelden op.

Het werk van Lucas lijdt aan een te grote letterlijkheid. Wie de onderdelen van een werk van haar benoemt, beschrijft tegelijk de betekenis ervan. Niet meer en niet minder. Zoals een sculptuur, getiteld Testosterone and Martyrdom, bestaande uit een rol prikkeldraad, in beton gegoten vrouwenschoenen met plateauzolen, een paar mannenlaarzen en een panty gespannen tussen prikkeldraad en plateauzolen. De opsomming vertelt alles, een diepere betekenis is er niet. Dat is een grote zwakte, want het werk mist eigen beeldende kwaliteiten. De kunst van Lucas is plat en eenduidig.

Er is tegelijkertijd met de tentoonstelling van Lucas een andere tentoonstelling in De Hallen die een interessante vergelijking biedt; een expositie van foto's die het produkt zijn van juist die mannelijke blik die door Lucas wordt verworpen. Miroslav Tichý [ook op deze pagina besproken, red.] kent maar één motief: het vrouwelijk lichaam. Toch hebben Lucas en Tichý veel gemeen. Ze komen beiden in opstand tegen heersende maatschappelijke normen en doen dat door het cultiveren van een straatcultuur. Alleen werd het bij de één high art, en bleef het bij de ander volkomen marginaal.

Janneke Wesseling

Tentoonstelling

Sarah Lucas, tentoonstelling in De Hallen.

Grote Markt 16, Haarlem. T/m 5 juni.

    • Janneke Wesseling