'Kamerleden hebben we nog genoeg in voorraad'

Een aantal parlementariërs verruilt de Tweede Kamer voor het lokale bestuur.

Is dat reden voor teleurstelling of vreugde?

Stijgen de Tweede-Kamerleden die uit Den Haag vertrekken om wethouder te worden een treetje op de carrièreladder of juist niet? Wie heeft het meeste te zeggen, de landelijke politiek of de gemeenten? Eerste-Kamerlid Ed van Thijn ('Ik heb zelf al die functies bekleed') steunt de overstappers naar de lokale politiek: 'Er is een immens gebrek aan goede, ervaren, lokale bestuurders. Kamerleden hebben we nog genoeg in voorraad', zegt de PvdA'er.

De voorzitter van de Tweede Kamer, Frans Weisglas (VVD), is teleurgesteld dat hij zeker vier leden kwijtraakt door collegevormingen na de gemeenteraadsverkiezingen van vorige maand. 'De Tweede Kamer is toch het hoogste controlerende college. [...] Vroeger gingen politici [...] uiteindelijk naar de Tweede Kamer', zei hij dit weekend.

De Maastrichtse burgemeester Gerd Leers (CDA) schreef gisteren in de Volkskrant het 'niet verwonderlijk' te vinden dat Kamerleden kiezen voor het lokale bestuur. 'Gemeenten hebben de afgelopen jaren veel taken overgenomen van het rijk.' Als andere reden noemt Leers 'het gebrek aan inspiratie in de Haagse politiek'.

Staatsrechtgeleerde Tijn Kortmann zegt dat de uitspraken van Weisglas 'niet waar' zijn. 'Je kunt niet zeggen dat de Kamer het hoogste orgaan is. Ze heeft geen controlerende bevoegdheden jegens gemeentebesturen, die liggen bij de gemeenteraad.' En: 'De Kamer is niet hoger dan de regering. De regering ook niet hoger dan de Kamer.' Is een Kamerlid belangrijker dan een wethouder? 'Een wethouder is als dagelijks bestuurder een beetje vergelijkbaar met een minister, maar heel anders dan een Kamerlid. Voor een gemeente is een wethouder veel belangrijker dan de Kamer.'

Kortmann bestrijdt dat gemeenten meer bevoegdheden hebben gekregen de afgelopen jaren. 'Eerder minder. Hun financiële ruimte is afgenomen door de afschaffing van het gebruikersdeel van de ozb.' Sinds 2004 moeten gemeenten zelf de bijstand organiseren, maar dit betekende volgens hem niet meer vrijheid: 'De regels omtrent de bijstand zijn zo streng. Het rijk schuift dingen door, maar alleen ter ontlasting van het rijksapparaat.'

Van Thijn heeft het allemaal meegemaakt. Hij was in Amsterdam gemeenteraadslid en later burgemeester, Tweede-Kamerlid, minister van Binnenlandse Zaken en is nu senator. Hij citeert oud-Kamervoorzitter Anne Vondeling (PvdA). 'De Kamer is een lam en geen leeuw.' Dit komt volgens Van Thijn doordat de Kamer te veel langs coalitielijnen stemt. 'De Kamer schakelt zichzelf uit.'

Volgens Van Thijn hebben gemeenten nu niet de meeste macht: 'We zijn een gedecentraliseerde eenheidsstaat.' Maar: 'Ik zou willen dat gemeenten het belangrijkst waren. Het is een zaak van beschaving de gemeenten zoveel mogelijk te zeggen te geven. Verantwoordelijkheden moeten zo laag mogelijk gelegd worden.'

Gisteren werd bekend dat Amsterdam en het rijk tegenover elkaar zullen komen te staan bij de privatisering van Schiphol. Den Haag wil dit wel, het nieuwe linkse Amsterdamse college niet. Van Thijn: 'Dat heeft niets te maken met staatsrechtelijke machtsverdeling, maar alles met de rechten van aandeelhouders.'

Van Thijn snapt de teleurstelling over vertrekkende Kamerleden niet. 'Het is van groot belang dat mensen beschikbaar zijn voor het lokale bestuur.' En over de vraag wie belangrijker is: 'Ik vond het burgemeesterschap het mooiste, maar of dat ook het belangrijkst was?'

Op Opinie (pagina 16 en 17): Oud-Kamerlid Peter Rehwinkel (PvdA) werd burgemeester in Naarden en heeft 'daar geen spijt van'. Bas van der Vlies (SGP) is Tweede-Kamerlid en voor hem is dat 'niet zomaar een baantje'.

    • Inger Kuin