'Ik bestrijd dit tot ik sterf'

Tien weken na het begin van de Enron-rechtszaak wordt Jeffrey Skilling verhoord.

De hoofdverdachte vertelt nerveus over drankmisbruik, scheldwoorden en arrogantie.

Terwijl aanklagers (voor) en juryleden (achter) toekijken, ondervraagt advocaat Daniel Petrocelli zijn cliënt Jeffrey Skilling, oud-bestuursvoorzitter van energieconcern Enron. Foto AP Terwijl aanklagers (voor) en juryleden (achter) toekijken, ondervraagt advocaat Daniel Petrocelli zijn cliënt Jeffrey Skilling. Foto AP Skilling van Enron is nerveus en onschuldig actueel: pagina 17 As prosecutors, foreground, and jurors look on, defense attorney Daniel Petrocelli questions his client former Enron executive Jeffrey Skilling, far right, at his fraud and conspiracy trial in this courtroom sketch Monday, April 10, 2006 in Houston. (AP Photo/Pat Lopez) Associated Press

Jeffrey Skilling is de ex-bestuurder van Enron die gezien wordt als de kwade genius achter de bekendste boekhoudfraude van de laatste jaren. Hij is ook de arrogante zakenman die anderen in de financiële wereld voor asshole durft uit te maken. Maar dat alles wist hij in de rechtszaal even te ontkrachten door toe te geven dat hij 'nerveus' was. 'Mijn leven hangt hier immers vanaf.'

Vijf jaar na de ineenstorting van Enron, het op zes na grootste Amerikaanse bedrijf, stond Skilling dan eindelijk terecht. 'Ik ben absoluut onschuldig', begint hij. Net zoals zijn medemanagers, zegt hij dan. Zij besloten de afgelopen jaren één voor één met justitie mee te werken en wezen de afgelopen tien weken unaniem met de beschuldigende vinger naar hem, Skilling.

Zij werken alleen maar mee omdat justitie hen bang heeft gemaakt, denkt Skilling. Bang voor de lange openbare processen en de hoge gevangenisstraffen. Heeft hij zelf dan nooit overwogen mee te werken, vroeg zijn advocaat Daniel Petrocelli. 'Nee, nooit. Niet één keer. Het ligt niet in mijn natuur om niet ten strijde te trekken. Ik vecht deze aanklachten aan tot de dag dat ik sterf.'

Of hij dat als vrij man kan doen of in de gevangenis hangt grotendeels af van zijn verhoor dat maandag begon. Skilling heeft 28 aanklachten op zijn naam staan, van boekhoudfraude en handel met voorkennis tot het voorliegen van accountants. Justitie heeft nog geen eis uitgesproken, maar volgens juridische experts staat Skilling bij een veroordeling een gevangenisstraf van 275 jaar te wachten.

Skilling was bestuursvoorzitter van energiegigant Enron in Houston, de Texaanse stad waar nu het proces plaats vindt. In augustus 2001 vertrok hij plotseling bij het bedrijf dat jarenlang de favoriet was van miljardeninvesteerders op Wall Street. Waarom? Wist hij soms van de problemen die eraan zaten te komen?

'Ik was ondergedompeld in Enron, sommigen zullen zelfs zeggen dat ik geobsedeerd was door het bedrijf. Ik was er moe van, uitgeput.' Skilling móest gewoon weg bij Enron, zegt hij nu. Hij wilde meer tijd doorbrengen met zijn twee zonen en zijn dochter. En hij wilde huizen bouwen voor gehandicapte kinderen.

Op de publieke tribune zaten gisteren ook Skillings kinderen, zijn ex-vrouw en zijn huidige vrouw Rebecca, een voormalige directiesecretaresse van Enron.

Zijn overwegingen waren niet alleen persoonlijk. De beurskoers van Enron daalde die maanden aanzienlijk en zijn vertrek zou een positief signaal afgeven, dacht hij. Bovendien was zijn geloofwaardigheid in de financiële wereld verdwenen nadat hij een werknemer van een hedge fund tijdens een telefonische conferentie had uitgescholden. 'Dat werd vast gezien als arrogantie.'

Skilling vertrok, maar onder leiding van Kenneth Lay - die eerder al bestuursvoorzitter was en nu ook terecht staat - verbeterde de situatie niet. Het bedrijf moest over het derde kwartaal van 2001 honderden miljoenen verlies bekend maken. Verhalen over frauduleuze zelfverrijking door financieel bestuurder Andrew Fastow doken snel daarna op in de Amerikaanse media. Fastow werkt nu mee met Justitie, hij heeft als dank 'slechts' tien jaar gevangenisstraf gekregen. Volgens Skilling en Lay is dit de enige fraude die daadwerkelijk is gepleegd. Negatieve marktsentimenten duwden de koers verder omlaag, stellen de ex-bestuurders.

Wat deed Skilling toen Fastows fraude naar buiten kwam? 'Dat is wel een beetje gênant. Ik begon te drinken. Mijn aanstaande en ik gingen uit eten, namen wat wijn en ik begon gewoon te drinken. Ik huilde. De rest van dat weekend kwam ik er niet meer bovenop.'

Na Enron volgden meer Amerikaanse boekhoudschandalen, de beurs daalde verder en er werd een zondebok gezocht, vertelt Skilling. Hij getuigde in die tijd - tegen het advies van zijn advocaten - bij de Amerikaanse beurstoezichthouder SEC en in het Congres. De 'heksenjacht' moest stoppen.

Daarna volgden lange jaren. Hij leefde in 'een schimmenrijk', in afwachting van het proces. Pas sinds zijn dagvaarding heeft hij weer iets om handen. Zijn advocaten huren het pand recht tegenover het gerechtsgebouw en Skilling werkt zich door duizenden documenten heen. Zo bereidt hij zich voor op het verhoor, dat deze week verder gaat. Later deze maand komt ook Kenneth Lay aan de beurt.

    • Freek Staps