Handke's metroprofeet schopt in onderbuik

De scheldkanonnade als literair succesnummer: Peter Handke moet ervan hebben gedroomd toen hij bijna veertig jaar na zijn agressieve debuut Publikumsbeschimpfung opnieuw een schimprede schreef. Zijn Onderbuikblues (Untertagblues), opgevoerd door het Ro Theater, is wederom een aanval op de veronderstelde vunzigheid van het theaterpubliek. Alleen spaart hij ons dit keer door zijn pijlen niet meer rechtstreeks op het publiek te richten maar op een groep reizigers in de metro.

Daar, diep onder de grond, laat een man zijn haat de vrije loop. Hij haat de eenzamen en de verliefden, de gelukkigen en de hopelozen, de losers en de carrièremakers, de loonslaven en de bureaucraten, de jonge moeders en de ouden van dagen. Alles aan zijn medepassagiers wekt zijn woede: van het optrekken van een broekspijp tot het lezen van een boek. Een kasjmierpak is al voldoende voor een aanklacht tegen de zelfgenoegzaamheid van de elite.

Kortom: deze “De Wilde Man' is bevooroordeeld, onredelijk en onrechtvaardig. Als cultuurkritiek kun je Onderbuikblues onmogelijk serieus nemen. Toch dicht de auteur hem profetische eigenschappen toe. En regisseur Alize Zandwijk haakt daar graag op in. Zijn donderpreken hebben een reinigend effect, suggereert Zandwijk in haar naar religie lonkende enscenering, waarbij een op de zogenaamde metrotunnel aangeplakte afbeelding van Het Laatste Avondmaal soms plotseling licht geeft.

Maar de katharsis blijft uit. Althans bij mij, niet bij De Wilde Man, die aan het eind behalve met zelfinzicht ook nog eens met de reddende komst van een Wilde Vrouw beloond wordt. Ondanks de subtiele mime van Fania Sorel als die Wilde Vrouw en de furieuze monoloog van Herman Gilis als die Wilde Man, werkt de voorstelling niet, omdat zowel tekst als regie onscherp zijn.

Ook de opbouw is te vaag. Waar Handke tenminste nog voor een duidelijke structuur zorgt, met twintig scènes die elk van het ene metrostation naar het andere gaan, blijft bij Zandwijk de hele rit abstract. Geen metrogeruis, geen neonlicht en zelfs geen passagiers om uit te schelden. En anders dan de schrijver het zich voorstelde is er geen muzikale escalatie maar eentonigheid: De Wilde Man kan zijn boosheid van het begin later amper nog overtreffen. Handkes droom van de tirade als publiekssucces komt niet nog eens uit.

Voorstelling: Onderbuikblues van Peter Handke door het Ro Theater. Gezien 8/4 Ro Theater, Rotterdam. Tournee t/m 20/5. Inl 010-4047070, www.rotheater.nl.

    • Anneriek de Jong