Een doodloper op de honderdduizend

Een 41-jarige Duitser zakte zondag bij de marathon van Rotterdam 500 meter voor de finish in elkaar en overleed.

Elke grote marathon kent een lijstje met slachtoffers - is marathonlopen gevaarlijk?

De New York City Marathon. Foto Don Emmert/AFP Is marathonlopen gevaarlijk? Wetenschap: pagina 19 Runners in the New York City Marathon make their way across the Verrazano Narrows Bridge from Staten Island to Brooklyn 01 November. (ELECTRONIC IMAGE) AFP PHOTO/Don EMMERT AFP

Gemiddeld één loper op de 100.000 finishers sterft tijdens de marathons van Londen en New York. Ook Rotterdam zit ongeveer op dat gemiddelde, want de vorige keer dat de grootste marathon van Nederland een dode had te betreuren was in 1997 en het aantal deelnemers is tegenwoordig beperkt tot 10.000.

Marathonlopen is vrijwel zeker een stuk gevaarlijker dan 'gewoon' leven. Twee Britse artsen kwamen in een artikel over de gevaren van marathonlopen in de British Medical Journal op een vier tot vijf keer hoger risico op de hartdood bij marathons, vergeleken met de kans op een hartaanval voor 'gewone' 55- tot 64-jarigen.

Vergeleken met het risico van 35- tot 44-jarigen - overigens een mooie leeftijd om over grote afstand hard te lopen - is het risico tijdens de marathon zelfs zestig keer zo hoog. Geen rekening is gehouden dat tijdens het 'gewone' leven er nog mensen overlijden bij het trainen voor de marathon.

Veel mensen die tijdens het hardlopen overlijden, blijken bij autopsie gedeeltelijk dichtgeslibde kransslagaders rond hun hart te hebben - ondanks hun sportieve leven. Mensen die zich flink kunnen inspannen en makkelijk een gewone sportkeuring doorstaan, kunnen toch met een gedeeltelijk afgesloten kransslagader door het leven gaan. Die gedeeltelijk afgesloten vaten zijn alleen met een fors cardiologisch onderzoek op te sporen. Onder de vijf mensen die in het verleden tijdens de Marine Corps Marathon in Washington DC en de Twin Cities Marathon in Minneapolis-St. Paul om het leven kwamen, waren er drie voor wie het niet hun eerste marathon was.

Bij een hoge hartslag en de hoge bloeddruk die bij sporten ontstaat kan de afsluitende plaque (de vettige afzettingen in de slagaderen) scheuren, waarna acuut een bloedstolsel ontstaat, met een geheel afgesloten vat en een hartinfarct als gevolg. Dit overkomt vooral de veertigers en de vijftigers, een leeftijdscategorie die ruim vertegenwoordigd is bij marathons.

Beroemd zijn de drie trainende marathonlopers die meer dan 25 jaar geleden in Zuid-Afrika werden doodgereden. Twee van hen hadden forse plaquevorming in de slagaders rond hun hart, maar hadden hiervan nooit last gehad. Van sommige doodlopers is overigens bekend dat ze in de weken daarvoor extreem vermoeid waren, of pijn op de borst hadden; beide zijn voorboden voor een hartinfarct zijn.

Ook zeldzame aangeboren hartafwijkingen kunnen de marathonloper het leven kosten. Onder de doden in de twee goed onderzochte Amerikaanse marathons was een 19-jarige Amerikaanse vrouw met bij de groei verkeerd 'aangelegde' bloedvaten rond het hart. Zij stierf tijdens haar eerste marathon na 38 kilometer.

Marathonlopers die met een blessure in het ziekenhuis kwamen, is in het verleden nog wel eens een hartaanval aangepraat. Bloedonderzoek liet dan waarden zien waarbij in het laboratorium alle alarmbellen voor een hartaanval gaan rinkelen. Denkt de dokter verder niet na, dan zegt hij tegen de loper dat die net een hartaanval heeft overleefd. De na een hartaanval in het bloed gevonden stoffen geven aan dat er spieren zijn beschadigd. Dat is na 42 kilometer lopen natuurlijk ook het geval - niet noodzakelijk bij de hartspier, wel bij de beenspieren. Een Brit, zelf arts van beroep, die dit overkwam negeerde het advies van zijn ongeruste dokter. Hij voltooide nog ettelijke marathons.