Sarkozy regisseert Franse aftocht

Een zwalkend kabinet brengt de oppositie bijeen.

De positie van Villepin wordt steeds wankeler.

De Franse premier Villepin kondigde gisteren aan dat het omstreden arbeidscontract voor jongeren CPE wordt ingetrokken. Foto Reuters France's Prime Minister Dominique de Villepin adjusts microphones at the start of a speech at his Hotel Matignon offices in Paris April 10, 2006 after a decision by French President Jacques Chirac to scrap planned youth job contract CPE that has provoked weeks of protests and a political crisis. Villepin, who has championed the job law said in the televised statement he regretted that events had shown the contract could not be applied. REUTERS/Jack Guez/Pool Reuters

Franse studenten demonstreren door, en president Chirac en premier Villepin regeren door. Maar in de crisis bleek gisteren naast de straat en het staatshoofd opnieuw een derde kracht in het spel: minister van Binnenlandse Zaken en UMP-leider Sarkozy, de schaduwpresident.

De crisis over het omstreden eerste-baancontract voor jongeren (CPE in de Franse afkorting) leidde gisteren tot een ontknoping die Chirac en Villepin niet wensten en Sarkozy al weken bepleitte: de regering geeft toe aan de vakbonden en schaft het CPE af. En Sarkozy regisseerde die uitkomst flink mee.

In de CPE-crisis kwam beweging toen Sarkozy met de bonden begon te bellen. Terwijl Villepin nog een frontale hervormingskoers aanhield, pleitte Sarkozy al voor een dialoog. Hij liet doorschemeren - zijn medewerkers zeiden het hardop - dat het CPE niet zo'n wondermiddel was dat het een sociale crisis waard was.

Dat werkte. Villepins alles-of-niets-strategie mislukte faliekant. Hij noemde zijn aanpak gisteravond op tv 'een vergissing'. Voor het eerst zei hij ook dat hij geen ambities heeft om president te worden. Zijn positie als premier wordt steeds wankeler.

Ook Chirac liep opnieuw schade op, omdat hij net als tijdens de campagne voor het referendum over de Europese Grondwet en tijdens de rellen in de voorsteden afgelopen najaar, niet voldoende gezag bleek te hebben om de loop der dingen te veranderen. Toen stug vasthouden aan het CPE niet meer kon, koos Chirac tenslotte niet voor afschaffing maar voor aanpassing van het CPE. Vergeefs. De kritiek op zijn leiding nam toe, terwijl vakbonden en studenten doorgingen met demonstreren.

Beslissend was de afspraak dat niet de regering, maar de UMP-parlementariërs de aanpassing zouden voorbereiden. Premier Villepin mocht zeggen dat het zijn idee was, maar Sarkozy kreeg zijn zin. Sarkozy bleef in de gesprekken met de vakbonden op de achtergrond - mede onder druk van de president. Maar de UMP-parlementariërs die, in aanwezigheid van twee ministers, de onderhandelingen leidden, deden precies wat Villepin weigerde en Sarkozy wilde: intrekking van het CPE.

Net als vorig jaar in de rellen in de voorsteden vorig najaar figureert Sarkozy als politiek overlever nummer één. Toch is onduidelijk tegen welke prijs. Bij zijn eigen UMP-aanhang kan de vraag opkomen of Sarkozy, nadat hij de terugtocht van het CPE heeft geregisseerd, wel echt de hervormer is die Frankrijk nodig heeft.

En Sarkozy is ook niet de enige winnaar. Links heeft niet alleen de eenheid hervonden, maar ook de hoop op een verkiezingsoverwinning volgend jaar. De linkse kiezers die in 2002 met tegenzin op Chirac stemden om zijn extreem-rechtse rivaal Le Pen te blokkeren, tonen vooralsnog weinig animo om hun acties te staken. Het fin de règne is nog niet voorbij.

De slag om het CPE: Bekijk het Franstalig dossier en foto's van dagblad Le Monde via ww.nrc.nl/buitenland

    • René Moerland