Miljardair Abramovitsj schenkt Rusland Guus Hiddink

De Nederlander Guus Hiddink wordt bondscoach van Rusland. De aanstelling van de eerste buitenlandse bondscoach in 110 jaar wordt gefinancierd met oliedollars.

“We hebben een eigen Hiddink nodig', kopte het Russische Sport-express in de zomer van 2002 wanhopig. Rusland was zojuist roemloos uitgeschakeld in de eerste ronde van het WK voetbal, door Japan nog wel. Tienduizend woedende voetbalfans richtten een ravage aan in het hart van Moskou. En Guus Hiddink stoomde met zijn obscure, maar hardwerkende Zuid-Koreanen richting halve finale.

De Russische gebeden zijn verhoord: gisteren maakte Hiddink bekend dat hij de nieuwe bondscoach van Rusland wordt. Hij sprak met Roman Abramovitsj, eigenaar van Chelsea en suikeroom van het Russische voetbal. “Hij wil het Russisch voetbal naar een hoger niveau helpen“, zei Hiddink gisteren voor de Nederlandse tv. Alsmede Hiddinks jaarsalaris: de voorzitter van de voetbalbond sprak achteloos over “2 tot 5 miljoen euro“, Russische media over 7 miljoen euro.

Abramovitsj, de favoriete oligarch van Poetin, heeft iets goed te maken. Toen hij vanaf 2003 honderden miljoenen “petrodollars' in het Londense Chelsea stak, eisten patriotten een groots gebaar voor de Russische sport. Abramovitsj gehoorzaamde: zijn olieconcern Sibneft stak 54 miljoen dollar in CSKA Moskou, wat prompt een landtitel en een UEFA-Cup opleverde. Onlangs beloofde de rijkste Rus een trainingscentrum van 25 miljoen dollar aan de Zwarte Zee te financieren. Nu schenkt hij Rusland Guus Hiddink.

Patriotten moeten iets wegslikken: nooit had het nationale team een buitenlandse coach. Maar toen het nietige Slowakije in oktober Rusland uitschakelde voor het WK in Duitsland, kon niemand ontkennen dat er iets moest gebeuren. “Auf Wiedersehen', kopte sportkrant Sovietski Sport na de roemloze 0-0 in Bratislava. “3-2 voor Rusland', schreef een andere krant: dat had betrekking op het aantal gewonde supporters.

De enigen die in het Russische voetbal nog enig zelfvertrouwen uitstralen, zijn de hooligans. Het team is ideaal voor sportpsycholoog Hiddink. Rusland heeft een trotse voetbaltraditie en talent, maar “morele problemen', zoals men dat hier noemt. Een Tsjechische coach die de club Zenit trainde, roemt de techniek en snelheid van de Russische spelers. “Het probleem zit in het hoofd. Je moet ze steeds overtuigen dat ze iets kunnen, dat ze sterk zijn.“

Russische trainers zijn daartoe niet in staat. De Russische ploeg vist al jaren in een piepkleine vijver “succestrainers'. “Het is pure stagnatie. Dat gaat van de ene club naar de andere, vandaag CSKA, morgen Spartak. Een gesloten cirkel“, zegt een bestuurder van de Russische voetbalbond. Men versleet er vier verschillende in vier jaar, en nu is de vijver leeg.

Dat er iets moest veranderen, was na het WK-debâcle van 2002 al helder. Twee oliebaronnen boden toen de voetbalbond een miljoen dollar per jaar om een “buitenlandse specialist' in te huren. Niet dat ze geloofden dat hun aanbod een kans maakte. “Het feit dat we niet langer in een Sovjetsysteem leven is nog niet tot onze sportbonden doorgedrongen“, klaagde miljardair Fedoen van LUKoil.

Inderdaad modderde de voetbalbond na 2002 door met de bekende gezichten. Het mocht niet baten; in de voorronde voor het WK 2006 moest Rusland in een relatief zwakke poule zowel Portugal als Slowakije voor laten gaan.

Voordat de voetbalbond het vizier op het buitenland kon richten, was een paleisrevolutie nodig. Begin vorig jaar trad na een kwart eeuw Vjateslav Koloskov af als voorzitter van de voetbalbond. Hij presideerde over de “zilveren eeuw' van het Sovjetvoetbal, toen de voetbalmachine Dynamo Kiev onder de uitdrukkingloze coach Lobanovski indruk maakte op de Europese velden. In 1988 werd het Sovjetteam olympisch kampioen en tweede achter Nederland bij het EK. Daarop volgde een lange neergang, terwijl Koloskov zijn voetbalbond in een wurggreep hield.

Tot het Kremlin ingreep na een vernederende 7-1 tegen Portugal in november 2004. Poetin noemde Koloskov een goede vent, maar een slechte voetbalmanager. “Als de president dat zegt, heeft dat mijn aandacht“, sputterde Koloskov. Hij trad af “na gesprekken met kameraden in het Kremlin“ en probeerde zijn rechterhand in het zadel te helpen. Een inval van de belastingdienst bracht zijn voetbalbond op andere gedachten.

Nu regeert Poetins man en partijgenoot de voetbalbond: senator Vitali Moetko, ex-voorzitter van FC Zenit. In december zei hij met drie coaches in gesprek te zijn; Hiddink en Dick Advocaat en de Fransman Paul le Guen (ex-Lyon). Begin maart meldde de Russische pers dat Moetko het Russisch team in de kleedkamer vertelde dat Hiddink de nieuwe coach werd.

Hiddink moet uit de fragiele vedetten van het Russisch voetbal tot winnaars maken, Russische coaches slaan het “experiment' sceptisch gade. Ex-bondscoach Gazzajev betwijfelt of Hiddink vat krijgt op de psychologie, de mentaliteit en de tradities van Rusland. “Bovendien: het moet om patriottisme draaien, niet alleen om geld.“ Een trainer met een tolk, dat wordt niets, voorspelt een andere ex-bondscoach; “Bij onze jongens hangt het van de intonatie af of we Berlijn veroveren of niet.“ En ex-keeper Kavasasjvili vreest dat Hiddink zal stikken in de stank van het Russische toilet als hij talenten scout in de provincie. Maar, zo erkent iedereen, slechter dan nu kan het niet worden.

    • Coen van Zwol