Kritiek op Nederland

De tijd dat Nederlanders de segregatie in de Verenigde Staten luidruchtig aan de kaak stelden, ligt ver achter ons. Nu zijn de rollen omgekeerd. Steeds vaker uiten Amerikanen hun verbazing over wat zij zien als xenofobie in continentaal Europa, en ook in Nederland. Afgelopen woensdag kreeg de Europese Unie er nog eens flink van langs in een zitting van de Amerikaanse Senaatscommissie voor Europese Zaken, die was gewijd aan terreur.

Dat de gelaakte feiten niet altijd kloppen, wil niet zeggen dat de kritiek niet serieus moet worden genomen. Vergeleken met de VS blijft in Europa de participatie van immigranten in de samenleving ernstig achter. En te vaak worden moslim-immigranten nog ten onrechte als 'on-Nederlands' gezien.

De Amerikaanse Senaat hoorde enkele deskundigen die menen dat de dreiging van terreur in Europa wordt verergerd door algehele xenofobie. Volgens getuige Daniel Benjamin, coördinator terrorismebestrijding onder president Clinton, zou onder moslims het beeld bestaan dat christelijk Europa de islam niet tolereert. Hij gaf er helaas het foute voorbeeld bij, namelijk het Nederlandse besluit tot 'uitzetting' van 26.000 asielzoekers. In de eerste plaats is de praktijk anders: slechts achthonderd van hen zijn tot nu toe daadwerkelijk gedwongen uitgezet, bij de behandeling van de andere verzoeken wordt gemiddeld meer dan 40 procent toegelaten. Bovendien is het asielbeleid geen belangrijke kwestie voor Nederlandse moslims, die meestal niet uit asiellanden komen. Daarbij komt dat gevaarlijke onruststokers, zoals de Syrische inspirator van de Hofstadgroep, wél via de asielregeling het land zijn binnengekomen. Reden genoeg om asielverzoeken streng te beoordelen.

Een ander verschil met de VS is het grote aandeel moslims onder Europese immigranten. Er wonen nu ongeveer twintig miljoen moslims in Europa, waar de autochtone bevolking stagneert. Dat leidt tot andere culturele wrijvingen dan in Amerika, waar de totale groep immigranten minder eenzijdig is samengesteld en uit de hele wereld afkomstig is. Dat maakt het belang van integratie des te groter, en op dat punt scoort Amerika wél beter dan Europa. Dat komt mede doordat de verzorgingsstaat er minder is ontwikkeld en werknemers minder gevestigde rechten hebben, zodat immigranten gemakkelijker aan werk kunnen komen. Immigranten die gedwongen zijn om net als autochtonen voor zichzelf te zorgen, integreren al grotendeels vanzelf. Het probleem van economische segregatie van immigranten gaat niet weg. Daarbij komt dat in de VS veel moeite wordt gedaan om minderheden overal actief bij te betrekken, ook door positieve discriminatie.

Europa kan nog steeds van het Amerikaanse voorbeeld leren. Dat geldt ook voor de minister van Integratie, Rita Verdonk, die een gooi doet naar het lijsttrekkerschap van de VVD. Als minister heeft zij de kans om uit te dragen dat de VVD, net als de Amerikaanse Republikeinse partij, blijft openstaan voor minderheden en immigranten. Participatie van iedereen, ongeacht herkomst of religie, is een liberaal beginsel.

Commentaren geven het standpunt van de krant, op basis van discussies tussen hoofdredactie en commentatoren. Reageren: lezerschrijft@nrc.nl