Het ei van Cees Columbus

Er is niets mis met te hoge ambities, zei Ahold-topman Moberg toen hij onlangs moest erkennen dat al zijn doelstellingen voor het supermarktconcern in de soep zijn gelopen.

Europa heeft dezelfde ervaringen met de zogeheten Lissabon-agenda: Europa wilde in 2010 de meest concurrerende economie ter wereld worden, maar kwam al een paar jaar voor de finish tot het inzicht dat die ambities te hoog zijn. De regeringsleiders zwakten de doelstellingen af.

Dat is snel, maar zien alle politici en economen niet een grote kans over het hoofd?

In Lissabon is meer inspiratie te vinden dan de EU-agenda. Waarom niet eens langs bij Jerónimo Martins, de Portugese vrienden van Ahold. Het Nederlandse supermarktconcern heeft sinds 1992 - inderdaad het jaar dat de Europese grenzen opengingen - een samenwerkingsverband met Jerónimo Martins. Ieder bezit de helft van de aandelen van de onderneming.

Maar wat deed Ahold? Die telde tien jaar lang de volledige omzet en de volledige operationele winst mee in de eigen cijfers, omdat Ahold vond dat het de baas was. Met instemming van accountant Deloitte. En de Portugezen? Die deden precies hetzelfde. Kennelijk ook met instemming van hún accountant PriceWaterhouseCoopers. Waar één gezamenlijke dochter al niet goed voor kan zijn

Maar ja, dat was een boekhoudschandaal, zult u zeggen.

Inderdaad, maar in de strafzaak in Amsterdam tegen de voormalige Ahold-top speelt Portugal een ondergeschikte rol. In Portugal werd de accountant niet voor het lapje gehouden door tegenstrijdige brieven. Sterker, Deloitte legde Ahold op 5 september 1997 uit - een brief die gisteren aan de orde kwam in de strafzaak - dat iedere partner in Portugal moest vaststellen of zijn joint venture een groepsmaatschappij was: hét criterium om te “consolideren' en 100 procent van de omzet mee te tellen. “De mening van de andere partner is in dit verband niet relevant. Het kan zelfs zo zijn dat () de joint venture () door beide zal worden geconsolideerd.“

Kijk, en dat is nu het ei van Columbus, die Lissabon overigens ook als kompas en thuishaven gebruikte. Als de accountant, die het vertrouwen in het maatschappelijk verkeer moet waarborgen, tot het inzicht komt dat dubbeltellen mag, wie moet het dán nog afkeuren? Voor Europese lidstaten biedt de Deloitte-benadering een uitgelezen kans om de economie aan de praat te krijgen, al is het maar op papier. Politici aller landen, laat uw ondernemingen buitenlandse samenwerkingsverbanden binnen Europa afsluiten. Lissabon, here we come.