Genadeloos samenvatten

BOEK John Crace: The Digested Read.

Guardian Books, 271 blz. 17,50 euro****

Geen tijd om te lezen? Lees een uittreksel. Echt, dat volstaat. De hoogtepunten van de 'very serious fiction' worden sinds jaar en dag in de Britse krant The Guardian samengevat, net als trouwens de nieuwste bestellers en andere boekenhypes. Elke week publiceert journalist John Crace een 'samenvatting in de stijl van het origineel', of zijn even geniepige als geestige mengsels van pastiche en recensie. Crace heeft niet meer dan 400 à 500 woorden nodig om een bekend boek onherstelbaar te verbeteren. Meestal kruipt hij in de huid van de ikverteller, en neemt voor het gemak aan dat die het alter ego van de schrijver is. Die ikverteller doet de roman vervolgens nog eens dunnetjes over, met medeneming van de gaten in de plot, de saaie uitweidingen, de stijlfouten, de commerciële agenda's en de pretenties. Neem de Da Vinci Code van Dan Brown: 'Gelukkig is het een lange rit naar onze volgende bestemming', zegt Langdon bij Crace. 'Dat geeft me twintig pagina's om uit te weiden over nepkunstgeschiedenis.'

Of lees de eerste zinnen uit Crace's versie van Jonathan Safran Foers tweede roman Extremely Loud & Incredibly Close, waarin deze jonge briljante schrijver met behulp van foto's en interpunctiegrappen het verhaal vertelt van een briljante jongen op zoek naar een boodschap van zijn op 11 september 2001 omgekomen vader.

'Wat is er mis met twee keer hetzelfde boek schrijven en kijken of iemand het merkt? Ik ben negen jaar oud en ik ben uitvinder, computeradviseur, astronoom, historicus [...] en ik schrijf aan Stephen Hawking. Ik ben geen gewone jongen, maar de schepping van een schrijver die te graag wil.'

Geen enkele reputatie wordt gespaard, literaire zowel als commerciële bestsellers moeten het ontgelden. Zoals het een satiricus betaamt legt Crace de vinger op luiheid, geldzucht, ijdelheid en leegheid achter literaire pretentie en verkoopsucces, ook als het Philip Roth of Helen Fielding betreft. De roes van hypes die het boekenbedrijf inclusief media in zijn greep heeft, vindt zijn ontnuchtering in The Digested Read, het uittreksel voor gevorderden. De slotzin van de digested Da Vinci Code luidt: 'Several million readers can all be wrong.'

Inkoppers zijn het soms, maar daarom niet minder leuk. De nieuwe Houellebecq over depressieve klonen die Daniel heten? '25 Daniels don't give a damn. And neither will you.' De nieuwe Asterix, waarin Obelix zich afvraagt wat hem te wachten staat na de dood van Goscinny ('the usual doggybollox')? 'Pure Economix.'

Wie neemt in Nederland de handschoen op?

Maartje Somers

    • Maartje Somers