E-mail vervangt brief

TPG Post zet zijn plannen door en schrapt duizend banen bij zijn sorteercentra.

Bijna niemand verstuurt meer een 'echte' brief, alleen de kerstkaart overleeft nog.

Van de geschreven post in Nederland bestaat meer dan de helft uit kerstkaarten, waarvoor TPG in het sorteercentrum in Nieuwegein in december van vorig jaar nog extra personeel moest inzetten. Foto Maarten Hartman Nederland, Nieuwegein, 15-12-2005 TPG sorteerscentrum. Kerstdrukte. Extra personeel. Foto Maarten Hartman Hartman, Maarten

Wie schrijft er nog wel eens een 'gewone' brief en verstuurt die met de 'gewone' post? Bijna niemand. Geschreven communicatie, zowel privé als zakelijk, de zogeheten concessiepost, verloopt nu grotendeels per elektronische post, beter bekend als e-mail. En dat hebben ze bij TPG Post gemerkt.

Het bedrijf moet reorganiseren en kondigde gisteren aan dat 1.000 tot 1.100 voltijdbanen in de zes grote sorteercentra in Nederland moeten verdwijnen. Want waar minder post is, zijn minder werknemers nodig.

Het bericht van TPG Post komt niet uit de lucht vallen. Al in 2001 werd een reorganisatie in fases aangekondigd, het 'masterplan kostenflexibilisering'. Nog steeds is TPG Post, een van de onderdelen van TNT, de grootste particuliere werkgever van Nederland, met 70.000 personeelsleden. Dat aantal kalft langzaam maar zeker af - sinds 1995 zijn al 15.000 arbeidsplaatsen bij de post verdwenen.

TPG Post heeft in minder dan tien jaar tijd het 'postgedrag' radicaal zien wijzigen. Nog maar 7 procent van de poststukken die er in Nederland omgaan is geschreven post. En daarvan bestaat meer dan de helft uit kerstkaarten - een van de weinige 'ouderwetse' communicatie-uitingen die nog niet is gezwicht onder de internetdruk. Niet alleen het internet dwingt TPG tot koerswijzigingen, ook het verdwijnen van het monopolie op de postverwerking betekent dat het bedrijf het moeilijker krijgt.

TPG maakte vroeger deel uit van het staatsbedrijf voor post en telefoon, PTT. Na de privatisering in 1994 gingen de twee bedrijfsonderdelen zelfstandig verder. In 1998 kwam er een nieuwe naam: TNT Post Group (TPG). De activiteiten van het bedrijf breidden zich intussen uit van postverwerking tot expresspost en logistiek, zoals voorraadbeheer en vervoer van onderdelen voor industriële bedrijven.

In deze twee nieuwe divisies, express en logistiek, moest TNT voor het eerst concurreren met andere partijen. Voor post gold dit niet, al besloot de Europese Commissie wel de postmonopolies vanaf 1997 in stappen op te heffen. Eerst werd de post boven de 100 gram vrijgegeven, daarna - sinds 1 januari dit jaar - ook de post tussen de 50 en 100 gram.

Het openstellen van de markt heeft geleid tot de komst van twee nieuwe postbedrijven op de Nederlandse markt, Selekt Mail en Sandd. Selekt Mail is een samenwerkingsverband van Deutsche Post (het Duitse postbedrijf) en uitgeverij Wegener, waarbij Deutsche Post met 51 procent van de aandelen de zeggenschap bezit. Sandd is een Nederlands bedrijf, in handen van investeringsmaatschappij Trimoteur.

Zowel Selekt Mail als Sandd hebben de afgelopen jaren snel terrein gewonnen. Ongeveer de helft van de postmarkt, die bestaat uit ongeveer 6 miljard stukken per jaar, is nu geliberaliseerd. De geschreven post en de reguliere zakelijke post (zoals bankafschriften en verzekeringspost) is nu nog het exclusieve domein van TPG Post. Maar 'direct mail', identieke brieven die naar verschillende adressen worden gestuurd, bijvoorbeeld door loterijen, is inmiddels 'vrij'.

De laatste stap, volledige liberalisering, is in aantocht. Het ministerie van Economische Zaken heeft een wet voor vrij postverkeer opgesteld, die mogelijk komende vrijdag in de ministerraad komt. Als de wet ook door de Kamer komt, is de markt voor de post vanaf 1 april 2007 vrij voor eenieder. Het marktaandeel van TPG Post zal dan nog verder dalen. En het aantal arbeidsplaatsen ook.

    • Lolke van der Heide