Dora Dolz kleurt Nederland in

Sonia Herman Dolz maakte een veel geprezen documentaire over kunstenares Dora Dolz. Ongewild is het ook een portret van een moeder en een dochter.

Dora Dolz in haar atelier in Rotterdam. Foto NRC Handelsblad, Vincent Mentzel Dora Dolz kleurt Nederland in Media: pagina 20 Dora DOLZ,beeldend kunstenaar. foto& © VINCENT MENTZEL ==F/C== Rotterdam, 7 februari 2003 Mentzel, Vincent

De filmmaakster Sonia Herman Dolz kan er nog steeds niet over uit. Haar film, Portret van Dora Dolz, mag nog zo geprezen zijn bij de première op het Filmfestival van Rotterdam, ze heeft hem moeten bekorten van de 65 minuten die hij van haar moest duren tot de 52 minuten en 30 seconden die de televisie inruimt voor documentaires. “Zegt er iemand tegen een componist dat een mazurka vier minuten moet duren? Krijgt een schrijver te verstaan dat een roman 120 bladzijden lang dient te zijn?“, briest ze. “Natuurlijk niet. Daar bemoeit niemand zich mee.“

Twee complete scènes schrapte ze. Nee, die mis je niet als je van hun bestaan niet af weet, maar toch: “Deze versie doet me pijn.“

Onderwerp van haar film is Dora Dolz, de Spaanse beeldend kunstenares die veertig jaar geleden uit Spanje naar Rotterdam emigreerde met haar man en haar driejarige dochter. “Uitbundig“ noemt Sonia Herman Dolz de kunst van Dora. “Wulps“ en “vrouwelijk“.

In de film valt op hoe zij Nederland kleur schonk met haar schilderijen, haar glaswerk en vooral met haar monumentale keramische beeldhouwwerken die door het hele land staan te vlammen, in parken, aan straten en op grachtjes, kobaltblauw, helgeel en warmrood.

Sonia Herman Dolz: “Ze heeft zich nooit een flikker aangetrokken van de omgeving van zo'n werk en toch past het er altijd precies bij. Ze zoekt het contrast. In Spanje zou ze donkere dingen gemaakt hebben, zegt ze.“

Sonia, daar maakt de film geen geheim van, is de dochter van Dora. Ongemakkelijk zien we ze samen aan tafel zitten, de dochter vragen stellend en met haar pen in de aanslag, de moeder spottend en zingend en ontwijkend. Het was niet de opzet. “Ik wilde dat niet,“ zegt Sonia Herman Dolz, “want het ging niet over mij.“ Maar het werd een opgeprikt geheel zonder de hortende gespreksflarden over het leven, de liefde en de kunst, over de dood en over het drijfzand van de onschuld, dus “het moest maar“.

Soms lijkt het of ze elkaar spiegelen, de schilder-moeder en haar filmer-dochter. Twee makers, tobbend met hun kunst.

Sonia Herman Dolz: “Het uitgangspunt voor de film was het functioneren van het brein van een kunstenaar. Hoe kijkt zo iemand, wilde ik weten. Mijn moeder is een goed voorbeeld, ze recyclet in haar werk alles wat haar omringt, spullen, mensen, muziek. Haar dagelijks leven en haar kunst zijn verweven. Hoe sterk, dat zie je wanneer ze werkt aan ons familieportret, met haar kinderen en haar kleinkinderen. En tegelijk staat ze voor tien man te koken, dat kan ze.“

We krijgen ook letterlijk te zien hoe Dora Dolz de wereld beziet, dankzij korte fragmenten uit haar videodagboeken. “Ze filmt altijd dingen die ronddraaien.“

Dora Dolz vertelt over haar eerste tijd in Nederland. Hoe het was om te worden uitgenodigd om acht uur en dan geen diner voorgezet te krijgen maar koffie met een koekje. Even, ondersteund met wat zwartwitfoto's, wordt haar echtgenoot aangestipt. Van groter belang voor haar leven en haar kunst lijkt haar leraar aan de kunstacademie in Rotterdam. Een derde liefde, die “een zwarte kant aankaartte“, verdween met het inkorten. Sonia Herman Dolz: “Het was de finale van een liefdesgedicht over keuzes en verlies.“

Welk inzicht schonk deze moeder aan haar dochter? Dora Dolz is een filmliefhebber, ze denkt gretig mee, zegt haar dochter: “Ze praat over mijn werk of ze het over een schilderij heeft. Je moet een beweging afmaken, zegt ze altijd. Als een danser moet je doorgaan tot je klaar bent met de lijn die je volgde. Die les heb ik van haar geleerd.“

Portret van Dora Dolz. Vanavond, NPS: Het uur van de wolf, Ned.3, 20.25 uur. Op internet: www.doradolz.com.

    • Joyce Roodnat