De leegte van Berlusconi

Als de televisie geen geld had gekost, morden veel Italianen, dan hadden ze 'm al lang het raam uitgeknikkerd. Op zondagavond tijdens de InfoWarRoom in De Balie werd duidelijk waarom. In deze maandelijkse intellectuele goulash van debat en beelden ging het over de Italiaanse verkiezingen. De satelliet schotelde ons live een eindeloze reeks langbenige wezens met perzikroze gepoederde jukbeenderen voor. De variatie zat niet meer in 'de verpakking' maar in het rekwisiet, variërend van vrouw met hoepel tot vrouw met Sint Bernhard-puppy. Temidden van deze Rai Uno-kitsch domineerden de close-ups van Berlusconi, die steeds meer lijkt op The Joker in Batman.

De meestermanipulator leek bang. Waarvoor? Hij is eigenaar van nagenoeg alle media. Maar dat was de mediatycoon nog niet genoeg. Hij voelde zich beknot door de wet die bepaalde dat tegenover elke politicus een tegenstander moest staan met recht op eenzelfde aantal minuten uitzending. Verder mochten in verkiezingstijd enkel politici over politiek praten. Geen cabaretier, geen kunstenaar, geen opiniemaker kon het woord nemen. Angst is de architect van zijn televisiecratie.

De boodschap van Forza Italia was een lege. Hij bestond uit het wantrouwen jegens de oude, decadente, politieke elite. En Berlusconi's vage beloften en simpele retoriek klonken steeds holler. Werd zijn angst ingegeven door de afwezigheid van een boodschap? Il Cavaliere - afgestudeerd op reclamecontracten - kampte zeker met een angstaanjagende leegte.

Ondertussen kon hem niet ontgaan zijn dat er een linkse wind over de wereld waait, van de Nederlandse gemeenteraadsverkiezingen tot de landelijke in Zuid-Amerika. Mensen zijn op zoek naar meer sociaal-economische zekerheid. En Italië kampt met vergrijzing, gebrek aan economische groei en 25 procent werkloosheid onder jongeren. Berlusconi luistert naar zijn instinct. Hij vermoedde dat Prodi zou winnen. Daarom was hij bang. Maar hij blijft een Joker met een dierlijk angstige lach, die tegen beter weten in denkt: wie het langst lacht, lacht het best.

Ellen Walraven

Algemeen directeur van politiek en cultureel centrum De Balie. Medeoprichter van toneelgezelschap 't Barre Land.