Bacterie maakt de sterkste lijm

Onderzoekers hebben een bacterie gevonden die zich hecht aan een ondergrond met een zelfgemaakte lijm die veel krachtiger is dan de beste lijm die in winkels verkrijgbaar is. Het is de sterkste lijm die ooit in de natuur is gevonden, zo schrijven de onderzoekers onder leiding van de fysicus Jay Tang van Brown University in Providence (Rhode Island) vandaag in het wetenschappelijke tijdschrift Proceedings of the National Academy of Sciences. De bacterie, Caulobacter crescentus, leeft in rivieren, kanalen en pijpleidingen. Om hem los te krijgen van de buitenkant van een glazen pipet moesten de onderzoekers eraan trekken met een kracht van gemiddeld een duizendste newton. Gezien het kleine oppervlak waarmee de bacterie zich hecht, bedraagt die trekkracht per vierkante millimeter 70 newton. Een kleine koe (gewicht 550 kilo) die aan een één centimeter dik touw bungelt veroorzaakt in dat touw een vergelijkbare spanning.

De bacterie Caulobacter crescentus Caulobacter crescentus maakt ongekend sterke lijm Wetenschap: pagina 8

De ongevaarlijke bacterie C. crescentus hecht zich met een langgerekt uitsteeksel aan stenen of de binnenkant van waterleidingen. Het uiteinde van het uitsteeksel is bekleed met plakkerige koolhydraten (ketens van suikermoleculen). Dit plakkerige goedje is interessant, omdat het sterk is en werkt op een nat oppervlak. Het aanmaken van grote hoeveelheden zal een probleem zijn, omdat het vastplakt aan alles wat je gebruikt om het te produceren. De onderzoekers kweekten speciale mutanten van de bacterie die hun lijm op glas achter lieten, maar kregen de lijm daarna niet los.

Om de plakkracht te bepalen vingen de onderzoekers C. crescentus in de punt van een pipet. Vervolgens kreeg de bacterie de kans om zich met zijn lange uitsteeksel te hechten aan een oppervlak van glas. In 14 proeven kwam de bacterie los bij een kracht van tussen 0,11 duizendste en 2,26 duizendste newton. Nadere studie toonde aan dat het puntje van het uitsteeksel van de bacterie vaak brak terwijl het uiteinde aan het glas bleef vastzitten. Jay Tang bevestigt desgevraagd dat dit kan betekenen dat de lijm nog sterker is dan in de publicatie is gemeld.