Aaibare Raz kruipt in het hoofd van vriend en vijand

Psychonauts biedt een unieke speelwereld, technisch van het allerhoogste niveau.

De zuurstokroze en surrealistische werelden sloegen niet aan in de VS.

De Psychonauts verhelpen ernstige geestelijke problemen bij mensen door letterlijk ‘binnen te dringen’ in hun brein.

Psychonauts is het eerste spel van Tim Schafer sinds hij kortgeleden voor zichzelf begon. Jarenlang was Schafer de grote man bij LucasArts, het games-bedrijf van de filmmaker George Lucas (Star Wars), waar hij succes scoorde met klinkende adventures als Full Throttle, Grim Fandango, Day of the Tentacle en de beroemde gamereeks Monkey Island.

De games van Schafer bevatten vaak volkomen absurde en onlogische puzzels, opvallend vormgegeven speelwerelden en personages. Én een kenmerkende krachtige humor. In de spellen van LucasArts was Schafer meester in het neerzetten van afwijkende helden en ridiculiseren van thema's. Zoals de mislukte piraat en eerste klas idioot Guybrush Threepwood die legendarisch werd door de Monkey Island-spellen. In zijn eerste zelf uitgegeven spel Psychonauts behoudt Schafer zijn handelsmerk: hij kiest voor een volkomen absurd uitgangspunt en een game vol surrealistische werelden.

Het hoofdrolspelertje uit Psychonauts heet Raz. De aaibare Raz wil dolgraag deel uitmaken van de Psychonauts, een elitegroep van psychologische geheime agenten. De Psychonauts verhelpen ernstige geestelijke problemen bij mensen door letterlijk 'binnen te dringen' in hun brein. Op een zomerkamp voor jonge Psychonauts ontdekt Raz dat een ontspoorde wetenschapper cadetten uit het opleidingskamp ontvoert en de hersenen van zijn slachtoffers manipuleert. Raz moet nu zelf in de gedachten van vrienden en vijanden duiken om de boel te redden.

De speler vertoeft het merendeel van het spel in de geesteswerelden van de aanwezige spelpersonages. Iedere speelwereld kent andere uiterlijke kenmerken, obstakels, puzzels en 'vijanden' vanuit het idee dat ieders onderbewuste anders is. Een van de omgevingen is vormgegeven als een grote dansvloer vol neonkleuren en felle lichten. Terwijl de binnenkant van het hoofd van instructeur Oleander eruit ziet als een slagveld vol tanks en explosies. In totaal ploeg je twaalf psychische landschappen door, het een nog gekker dan het andere. En alsof de werelden zelf nog niet prettig gestoord genoeg zijn, is de stijl ook nog eens behoorlijk abstract en gewaagd.

Tussen al deze bontgekleurde vreemde omgevingen gaat een strak geregisseerde gamestructuur schuil. Feitelijk is Psychonauts als platformspel vergelijkbaar met spellen met toonaangevende titels als Jak & Daxter of Mario Sunshine, waarin een personage zichzelf van links naar rechts voortbeweegt en daarbij van alles tegenkomt. Maar Raz beschikt over allerlei mentale krachten met indrukwekkende termen als pyrokenesis, telekinesis, psychic blast, levitation en wat dies meer zij. Daarnaast beschikt de speler over traditionelere platformhandelingen zoals rennen, springen en slingeren. De besturing is secuur en intuïtief, en de camera volgt Raz nauwlettend. Ook op de PC, waar het genre van het platform-adventure weinig wordt gespeeld, voelen de controles perfect. En dat is niet altijd het geval. De basis staat als een huis waarna de grappige personages en de bizarre ontwikkelingen zich in rap tempo aandienen. Het spel is bovendien ontegenzeggelijk charmant. Iedereen die het aandurft om Psychonauts op te pakken, zal uiteindelijk voor de bijl gaan voor Raz en zijn avonturen.

In Amerika, waar Psychonauts al in 2005 verscheen, werd het spel geen commercieel succes. De critici aldaar waren lovend, maar het publiek was niet gecharmeerd van de gekke kleurtjes en rare poppetjes. Psychonauts appelleerde niet aan de huidige Amerikaanse generatie die wegloopt met Grand Theft Auto en Need For Speed. En de LucasArts-adepten van toen zijn waarschijnlijk met hele andere dingen bezig. Het is eeuwig zonde want Schafer en zijn team maakten een unieke speelwereld die bovendien technisch van het allerhoogste niveau is. Hopelijk staan de Europese gamers er wel voor open.

Psychonauts is er voor PC, PlayStation 2, Xbox*****

    • Jan Meijroos