Soapies op het toneel: geen Ibsen, wel Amerikanen

Georgina Verbaan, Rik Engelkes, Angela Schijf: ze staan allemaal op het toneel.

Maar waarom staan ze daar? En kunnen ze eigenlijk wel acteren?

Georgina Verbaan in 2006 Foto HH Nederland, Amsterdam, 09-01-2006 Georgina Verbaan Foto: C.Barton van Flymen/ Hollandse-Hoogte Flymen, C. Barton van

Misschien kent u hem nog als dokter Simon, uit de soapserie Goede Tijden Slechte Tijden. En herinnert u zich haar nog als Myriam, uit diezelfde serie. Of heeft u hem eens gezien in een reclame voor een kredietbank. En zag u haar een wasmiddel aanprijzen. Wellicht ook zag u hem in de bioscoop in de film Pietje Bell. Zij speelde in All Stars. Of u zag hem in de schouwburg, in het stuk De Minnaar, met haar aan zijn zijde: Rik Engelkes en Isa Hoes. Ze begonnen hun carrière begin jaren negentig in Nederlands bekendste soapserie, Goede Tijden Slechte Tijden, GTST. Andere series, reclame, films en theater volgden. En nu spelen ze samen in het toneelstuk Succes.

Engelkes en Hoes zijn niet de enige soapsterren in het theater. Wie naar het toneelaanbod kijkt, ziet een keur aan soap- en tv-sterren voorbijtrekken. De meesten debuteerden ooit in GTST. Katja Schuurman bijvoorbeeld, die met Nelly Frijda in het theater speelde, of Georgina Verbaan die met Kitty Courbois op de planken stond. Waarom beproeven soapies hun geluk in het theater? Kunnen ze eigenlijk acteren? En wie komt er kijken?

Engelkes wilde altijd al op het toneel staan. Maar toen hij werd aangenomen op de Amsterdamse toneelschool, kreeg hij een rol in GTST aangeboden. Het theater bleef echter trekken. In 1995 ging hij alsnog het toneel op, in De Minnaar. Dat toneelstuk, zegt directeur Job Gosschalk van Kemna Casting, markeert het begin van de trend 'soapies-op-de-planken.' 'De toneelwereld sprak er schande van, maar het publiek kwam in groten getale.'

Ook Rik Engelkes herinnert zich het dédain. 'Moet die soapster ook zo nodig het toneel op, schreven sommige recensenten over mij.'

Was dat ook niet het geval? Nee, zegt Engelkes. Of, na enig weifelen, toch, misschien. Want inderdaad, hij wilde ook 'wel eens wat laten zien'. Is een toneelrol statusverhogend? Bij Kemna Casting moeten ze erom lachen. De meeste jongeren dromen juist van een rol in het kijkcijferkanon GTST. Vraag je acteurs in spe op de toneelschool naar hun heldenrol, dan noemen ze Al Pacino's Tony Montana in Scarface - niet diens vertolking van Koning Herodes in Salomé. Maar de komst van de soapster stuit bij het toneel soms op weerstand. Dat ondervond ook Kitty Courbois. 'Mensen zeiden tegen mij: 'wat moet jij met zo'n soapsterretje op toneel?' Maar ik vond het enig.'

Veel tv-acteurs zijn ongeschoold; een afgeronde opleiding aan een toneelacademie is geen vereiste bij GTST. Daardoor missen soap-acteurs een aantal vaardigheden. Moet een televisieacteur 'klein' spelen, op toneel moet dat 'groots' en tegelijkertijd geloofwaardig. Dat lukt niet altijd. Ook schort het tv-acteurs vaak aan taalbeheersing en stemtechniek. Of ze vinden het lastig diepte in hun personage aan te brengen. Immers, in soaps zijn hun rollen net zo eendimensionaal als de decors. Soapsterren spelen dan ook vaak in Amerikaanse toneelstukken, zeggen medewerkers van Kemna Casting. 'Die voelen aan als een film.' In stukken van Ibsen en Tsjechov vind je ze daarentegen niet snel. 'Dat beheersen ze niet.'

Het publiek lijkt daar niet om te malen. Dat komt naar de schouwburg; soms voor het eerst. Kitty Courbois ontwaarde tijdens de voorstellingen van De Barones plots een heel ander publiek: zestien- en zeventienjarige meisjes. Die kwamen voor Georgina. 'Ze is een echte ster. Ze wordt steeds herkend. Mij herkennen de mensen niet - tenminste, zolang ik mijn mond niet opendoe.' Schouwburgen programmeren de producties graag. Toch biedt een tv-acteur geen garantie op een volle bak. Engelkes: 'Je kunt niet zomaar een bekende naam uit de kast trekken. De rol moet passen bij de acteur, anders voelt het publiek zich belazerd.'

De marketing is anders dan in het reguliere theater. Voor zijn nieuwste stuk, Sexual Perversity, is Engelkes een ongebruikelijke joint venture aangegaan: met muziekzender MTV. En zo krijgt het stuk een titelsong, waar een clip bij wordt gemaakt die weer op de muziekzender te zien zal zijn. En na afloop van de voorstelling organiseert MTV een afterparty. Ook ontbreken de bekende sterren niet; inmiddels hebben zangeres/actrice Birgit Schuurman en actrice Jelka van Houten hun medewerking toegezegd.

Actrice Kitty Courbois juicht de ontwikkeling toe. 'Sommige soapsterren, zoals Georgina, zijn gewoon goed.' Bovendien, de tv-sterren leren niet alleen van de acteurs, de acteurs leren ook van de sterren. Wat dan? 'Nou, Georgina heeft mij iets geleerd over pit en brutaliteit, over alles durven en over kritiek verdragen. Mijn God, wat is dat kind brutaal!'

Speellijsten Succes en Petits Crimes: www.rep.nu, www.bostheaterproducties.nl

    • Yaël Vinckx