Persstemmen

De Volkskrant

De betekenis voor Nederland van de zaterdag gestorven schrijver Gerard Reve (82) kan nauwelijks worden overschat. Hij was niet alleen een begaafd auteur die een waardevol oeuvre nalaat, maar ook een man die door zijn openlijk beleden 'herenliefde' veel heeft betekend voor de emancipatie van homoseksuelen.

De werken van Gerard Reve - voluit Gerard Kornelis van het Reve - munten uit door de stilistisch perfecte verwoording van universele menselijke gevoelens, in combinatie met een zeer eigenzinnige humor. [...]

Aanvankelijk, vlak na de Tweede Wereldoorlog, schreef Reve novellen en romans, waarvan De ondergang van de familie Boslowits (1946) en De Avonden (1947) de bekendste titels zijn. Na een zoekende periode waarin hij experimenteerde met Engelstalig werk [...] vond hij met de 'reisbrief' de vorm die hem roem bracht. Aan de abonnees van Tirade deed hij uit diverse plaatsen in Europa verslag van zijn gedachten en gevoelens, zonder dat hij een vaste verhaallijn hanteerde. Zo benutte hij ten volle zijn epistolaire talent, waarvan ook de later in boekvorm gepubliceerde brieven, aan een breed palet geadresseerden, getuigen. De in Op weg naar het einde (1963) en Nader tot U (1966) verzamelde reisbrieven waren zijn echte doorbraak. [...] Spraakmakend was zijn bekering tot het katholicisme, waarvan door velen de oprechtheid is betwijfeld. Was Reve immers niet de man die zich in zijn fictie God voorstelde als een ezel met wie hij gemeenschap had. Het kwam hem op een proces te staan wegens godslastering, dat hij voor de rechtbank won maar om principiële redenen doorvoerde tot aan de Hoge Raad. In schitterende teksten voerde hij zijn eigen verdediging - tot op de dag van vandaag voorbeeldige pleidooien voor het vrije kunstenaarschap.

Tot ruim na zijn 40ste verdiende Gerard Reve hoegenaamd niets met zijn werk, maar na die tijd werd hij een welgesteld man die niettemin, zei hij zelf, 'altijd eenvoudig' bleef. [...] Huisvrouwen waren zijn lezers, zo beweerde hij, en kritiek op zijn veelvuldig wisselen van uitgever deed hij af met: 'Ik heb een winkel.' Hij had zich al vroeg verzoend met de dood, waarover hij veel schreef.

Zoals dit: 'Hoe ouder ik word en hoe hartstochtelijker ik honger en dorst naar Gods Uiteindelijke Gerechtigheid, hoe onzinniger mij tevens elke concrete heilsverwachting voorkomt, en ook, hoe meer ik neig naar de overtuiging, dat de enige zekerheid die het leven ons biedt, die is van de Dood. Alsjeblieft.'

De Telegraaf

Het overlijden van schrijver Gerard Reve betekent dat er een einde is gekomen aan een belangrijk hoofdstuk in de Nederlandse literaire geschiedenis. Reve was niet alleen een van de grootste schrijvers die Nederland ooit heeft gekend, maar hij was ook een van de meest controversiële Nederlanders van de laatste zestig jaar.

Met ondermeer het meesterwerk De Avonden laat Reve een waardevolle erfenis na aan het culturele erfgoed. [...] Dat hij al snel de status kreeg van belangrijkste Nederlandse volksschrijver is niet alleen een compliment voor de kunstenaar, maar doet ook recht aan zijn omvangrijke literaire werk in de afgelopen zestig jaar.

Met zijn vele provocaties [...] vloog Reve meerdere keren uit de bocht. En ook in de laatste fase van zijn leven waren er incidenten, waarbij Reve conflicten eerder opzocht dan meed. Nooit mag de schaduw daarvan Reves bijdrage aan de Nederlandse literatuur bedekken.