Niet bang voor schisma in VVD

Sinds het najaar van 2001 zit de VVD in een negatieve spiraal. Langzamerhand zakt de liberale partij electoraal weg.

Dijkstal, Zalm en Van Aartsen waren geen van allen in staat om deze trend te stuiten. De vleugels zijn afgebrokkeld en van het ontwikkelen van een brede liberale partij, waarin meer progressieve en meer behoudende liberalen zich thuisvoelen, lijkt vooralsnog geen sprake.

Toch is dat absoluut nodig wil het liberalisme een politieke macht van betekenis blijven in Nederland om het eenheidsdenken van links en het religieuze saamhorigheidsdenken van rechts te stuiten. Er moet iets gebeuren in de VVD om stelling te kunnen nemen en betekenisvol te blijven en dan is electorale groei noodzaak. De inhoud (het verkiezingsprogramma en het liberale manifest) is goed genoeg, om niet te zeggen van hoge kwaliteit. Waar het nu om gaat zijn de accenten, en prioriteiten die daarbinnen gekozen worden. En iemand te kiezen als aanvoerder, als lijsttrekker - de term politiek leider ligt wat gevoelig bij de VVD - die de liberale boodschap kan brengen.

De VVD was de eerste grote politieke partij in Nederland , die koos voor het versterken van de interne democratie, voor het betrekken van de leden bij de besluitvorming, door rechtstreeks de lijsttrekker door de leden te laten kiezen. In Nederland heeft de politieke partij twee belangrijke taken, namelijk het voorleggen van politieke keuzes enerzijds en het werven en selecteren van politici anderzijds.

Het lijdt geen twijfel dat in een politieke partij de democratie hoogtij moet vieren. Daar begint het democratische proces, dat later in de strijd tussen de ideologieën en tussen politieke partijen en politici wordt voortgezet, in campagnes en daarna. Politieke partijen moeten dus hun beste mensen kiezen en er kan het beste in een onderlinge competitie worden uitgemaakt wie dat is.

Daarom is het zo van belang dat binnen de VVD de keus tussen Rita Verdonk en Mark Rutte kan worden gemaakt na een interne VVDcampagne. Voor de liberale partij is dit eindelijk de mogelijkheid om een lijsttrekker te kiezen, die het verschil kan maken.

We zitten niet te wachten op een zoetsappige campagne, maar op duidelijkheid over wie de VVD het beste weer de electorale weg naar boven kan wijzen. Wie presenteert de VVD-boodschap het meest aansprekend en wie legt die accenten, die kiezers van de liberale boodschap overtuigen. We moeten niet benauwd zijn voor een schisma binnen de VVD.

Als de VVD een dergelijke strijd om het leiderschap niet aankan, dan ontvalt daarmee het bestaansrecht aan de partij. Een beetje Jip-en-Janneke-taal, heldere keuzes en een flink intern debat zijn juist wenselijk. Het maakt de partij beter voorbereid op de komende verkiezingsstrijd. Van Aartsen nam het moedige besluit niet voor het leiderschap te gaan, omdat hij zag die doorbraak niet te kunnen forceren.

De cultuurshock die nu door een aantal partijprominenten wordt gevoeld, is nodig om de VVD weer op de goede weg te helpen. En na deze voorverkiezing sluiten de liberale rijen zich weer achter de nieuwe aanvoerder, die bewezen heeft de opdracht aan te kunnen.

Bas Eenhoorn is oud-voorzitter van de VVD.

    • Bas Eenhoorn