'Ik riep nog: we verdrinken, we verdrinken'

Het stroomgebied van de Elbe is al dagen een merengebied. In 2002 werd Saksen getroffen, nu staat in gebieden stroomafwaarts het water hoger dan in het rampjaar 2002.

In Hitzacker werpen inwoners dijken op van zandzakken om hun woningen tegen het Elbewater te beschermen. Foto AFP Residents of the northern German town of Hitzacker pile up sandbags to protect their home against the floods of the river Elbe 08 April 2006. The swollen Elbe river rose to record levels in parts of northern Germany, but authorities said the worst of recent flooding would soon be over. AFP PHOTO DDP/ROLAND MAGUNIA GERMANY OUT AFP

Zondagmiddag op de Lüneburgerheide. Even buiten het gehucht Wussegel waggelt in alle rust een otter over straat. Hij komt uit het meer in het westen, en hij wil naar het meer in het oosten. In het stroomgebied van de Elbe is de Noord-Duitse laagvlakte sinds kort een merenlandschap.

De dijkweg is omgeven door water, zover het oog reikt. In het westen zweept de wind het water op tot witte schuimkoppen en een golfslag waar de Oostzee jaloers op zou zijn. Wrakhout en afval beuken tegen de dijk, ongeveer een meter onder de kruin. Aan de horizon in het oosten steken een paar rode daken uit de bruine zee. De otter zoekt zijn heil aan lei.

Uit het stadje Hitzacker nadert een fietser. 'De situatie in de stad is belazerd', zegt hij. Na een handvol bochten komen vakwerkhuizen in zicht. Rode pannen op rode bakstenen aan de voet van een heuvel. Een juweeltje, op normale dagen.

Nu staan parkeerplaatsen en toegangswegen onder water. Van een archeologisch park zijn alleen de rieten daken te zien. Hier en daar drijft een caravan. Voor een supermarkt staan de wagentjes keurig in het gelid in de bruine drab. Boven verdronken volkstuintjes wappert fier een Nederlandse vlag. Wijlen prins Claus groeide hier op, maar voor historische beslommeringen en 'beroemde zonen' hebben de vijfduizend inwoners vandaag even geen tijd.

Vlak voor de bebouwing duikt de weg onder water. Een vrouw met een hondje op de arm waadt behoedzaam over de witte streep. Ze is de eigenaresse van een stomerij in het hoger gelegen deel van de stad. 'Nog twintig centimeter, dan zijn wij ook de klos.' Hoofdschuddend gaat ze verder.

In het dorp rijden reddingswerkers af en aan met zandzakken. Overal zoemen pompen. Voor Pauls Imbiss staat een halve meter water. Een vrouw maakt uit plastic vuilniszakken en elastieken een waadpak. Met twee teiltjes onder de arm springt ze in het water. Brigitte Krüger is directrice van een crèche, en wil redden wat er nog te redden valt. Een jong gezin schuifelt met een weekendtas en een oranje speelgoedauto over een steiger richting het droge. De vrouw valt uit tegen een brandweerman. 'Ik heb de hele tijd geroepen: we verdrinken, we verdrinken. En nu is het dan zo ver.'

De bewoners vechten al dagen tegen het water. De rek is eruit. 'Kan ik u even storen?' 'Nee, geen tijd.' 'Ook niet voor een journalist?' 'Nee.' 'Een Nederlandse journalist?' 'Ik wil niet meer!'

Het oude centrum van Hitzacker is een eiland, ingeklemd door twee armen van het riviertje de Jeetzel, dat hier in de Elbe uitmondt. Hoogwater is men in Hitzacker gewend. Watersnood niet. In de zomer van 2002, tijdens de 'overstroming van de eeuw', bereikte de Elbe hier een peil van 7,51 meter. Gisteren was dat 7,63 meter. Twee 'overstromingen van de eeuw' in één decennium is ook voor Hitzacker te veel van het goede. Ook als het water nu niet meer verder stijgt, zal het zeker nog een week duren voordat Hitzacker weer droog valt.

De overstromingen zijn de afscheidsgroet van een strenge en lange winter. In de afgelopen dagen baande smeltwater zich een weg van de bergen in Midden-Europa naar zee. De Elbe trad buiten de oevers. Op plaatsen waar de rivier normaal 300 meter breed is, meet ze nu 3 kilometer. Het water veroorzaakte veel overlast, maar een grootschalige watersnood bleef uit. Op het nippertje. In Wittenberge, tientallen kilometers stroomopwaarts, stond het water gistermiddag tot aan het randje van de kade. Aan de Elbstrasse spatte de Elbe weliswaar tegen een metalen noodwand, maar de straat bleef droog. Hier was het natuurgeweld nog een schouwspel voor dagjesmensen. In café Kranhaus werd Glühwein als ,,hoogwaterdrank' aan de man gebracht.

In 2002 werden Dresden en omstreken zwaar getroffen. Omdat de dijken stroomopwaarts, in Saksen, deze keer stand hielden, ontstonden problemen stroomafwaarts. Bij Hitzacker en bij het noordelijker gelegen Lauenburg. Uiteraard heeft men lessen getrokken uit de overstroming van 2002. Hitzacker zou beter beveiligd worden met een mobiele damwand en een gemaal. Maar de planning duurde lang. De waterwerken zijn pas volgend jaar klaar. De natuur was sneller dan de inspraakprocedure.

Gistermiddag bezocht kanselier Merkel het overstroomde stadje. De slachtoffers kunnen rekenen op noodkredieten en belastingfaciliteiten. 'De overstroming heeft dramatische omvang', zei ze.

    • Michel Kerres