'Ik probeer als pianist een operazanger te zijn'

Pianist Ronald Brautigam stelde het programma samen voor de Mozart Driedaagse die dit weekend in Den Haag plaatsvindt. Hij speelt er zelf tien concerten. ,,Mozarts subtiliteit moet je leren waarderen.'

Mischa Spel

Haagse Muziekdriedaagse rondom Mozart: 15, 16, 17/4 op div. locaties op en rondom het Spui, Den Haag. Inl.: www.muziekdriedaagse.nl of (070) 8800333 Brautigam: ,,Ik wilde per se dat de sonates integraal en chronologisch zouden klinken. Mijn collega's kregen dat niet voor elkaar, dus speel ik ze zelf.” (Foto Bram Budel) Klassiek pianist Ronald Brautigam bij zijn vleugel met enkele boeken over Mozart. Interview voor kunstpagina over Mozart muziekdriedaagse. FOTO: BRAM BUDEL Budel, Bram

Op zijn pianozolder wil hij hun staarten niet zien. Maar zijn zes katten houden veel van Mozart - dat heeft pianist Ronald Brautigam proefondervindelijk vastgesteld. Hij speelt bijna alleen maar Mozart, dit Mozartjaar. Pas in september keert de variatie een beetje terug. ,,Maar ook Mozarts muziek ervaar is steeds weer anders', nuanceert hij. ,,Ach, ik houd gewoon ontzettend van Mozart.'

Brautigam soleerde afgelopen week vier maal in Mozarts Vijftiende pianoconcert bij het Koninklijk Concertgebouworkest onder Haitink. Dit Paasweekend speelt hij zelfs tien concerten met muziek van Mozart op de Haagse Muziekdriedaagse. Na eerdere edities rondom Prokofjev en Chopin is die dit jaar geheel gewijd aan Mozart en door Brautigam geprogrammeerd. De driedaagse biedt een dwarsdoorsnede van Mozarts werk - van kamermuziek tot opera. De pianosonates, door acteur Henk van Ulsen afgewisseld met voordrachten uit dagboeken en brieven, zijn een hoofdbestanddeel.

Brautigam speelt ze eigenhandig - alle achttien. ,,Ik wilde per se dat de sonates integraal zouden klinken, en wel chronologisch. Mijn collega's kregen dat niet voor elkaar. Dus speel ik ze maar zelf.' Dat juist de sonates vaak worden afgedaan als oefenmateriaal voor pianoles, vindt Brautigam niet terecht. ,,Er klinkt zoveel levenslust uit. Alleen aan de oppervlakte lijken de sonates makkelijk. In werkelijkheid is de eenvoud juist de moeilijkheid. Toonladdertje omhoog, toonladdertje omlaag; dat klinkt snel lullig. Maar in de simpelste toonladder kan een enorme weemoed schuilgaan. Het zijn subtiliteiten die je moet leren waarderen.'

Behalve zijn 250ste geboortejaar, is er nog een goede reden de Haagse Muziekdriedaagse 'met Pasen aan het Spui' juist aan Mozart te wijden. Aan het Haagse Spui verbleef Mozart immers op een van zijn concertreizen ook zelf. Negen jaar oud was hij in 1765, en zowel hij als zijn oudere zusje Nannerl overleefden ternauwernood de tyfus - 'Wolferls' lippen zouden volgens de berichten tot toe driemaal zwart zijn verkleurd. De muziek die Mozart in die periode componeerde is en blijft echter vooral onbetekenend jeugdwerk. ,,Ik heb er niet voor gekozen Mozarts Haagse composities op het programma te zetten', zegt Brautigam. ,,Natuurlijk voegt de gedachte dat zelf op het Spui is geweest iets wezenlijks toe, maar ik moest selectief zijn. En dan kies je op basis van de muzikale kwaliteit'.

Brautigam verkent Mozart van alle kanten, zowel op fortepiano als op de moderne vleugel. Opera's klinken er ook. ,,Maar dat is toch de muziek waarmee ik het minst heb. Ik vind het heerlijk om opera's in partituur te lezen, maar om te horen? Vooral de recitatieven zijn niet aan me besteed. Lange lappen tekst, waar een klavecimbel doorheen harkt. Liever probeer ik als pianist zelf operazanger te zijn. Ik vind het veel interessanter de piano te laten zingen dan een zanger zijn stem te horen verheffen. Wat dat betreft ben ik echt een instrumentalist.'

Op de driedaagse speelt Brautigam ook, sinds lange tijd, weer Mozart met violiste Isabelle van Keulen. ,,Ik voelde er een tijd lang niets voor om die vioolsonates te spelen op een moderne vleugel', zegt hij. Nu juist wel. ,,In de Anton Philipszaal staat een mooie vleugel, en wie niet van de klank van een fortepiano houdt, moet ook aan zijn trekken komen. Maar de pianoconcerten speel ik wel op mijn vijf-octaafs fortepiano.'

In het dagelijks leven voert Brautigam Mozarts pianoconcerten juist vaker uit op moderne vleugel. Een modern orkest moet anders te zeer 'op eieren lopen' om de kleinere klank van de fortepiano niet te vermorzelen, legt hij uit. ,,En ach, oud of modern, het blijven toetsen die hamertjes op snaren laten slaan. Op een modern instrument kun je ook fraseren alsof je op een fortepiano speelt. Wat lichter, wat korter. Dat gaat me steeds beter af. Ik ben alleen maar blij dat de scherpe kantjes van de authentieke uitvoeringspraktijk er een beetje af zijn. '

Brautigam speelde vaak met Isabelle van Keulen samen op haar eigen kamermuziekfestival in Delft. Met de driedaagse heeft hij één weekend lang zijn eigen festivalletje. ,,Meer ambieer ik ook absoluut niet. Ik kom weinig op festivals en speel ook weinig kamermuziek, eigenlijk alleen maar met vaste partners. Als je elkaar kent, kan een samenwerking steeds verdiepen. Dan ga je bij elk concert verder waar je gebleven was. Maar met nieuwe mensen bij elkaar gaan zitten, om de drie noten stoppen en dan bediscussiëren hoe het verder moet - nee. Ik studeer door te spelen. Al doende maak ik in mijn hoofd notities van wat er niet klopt. Dan speel ik het hele stuk nog een keer, en op die manier kom ik tot resultaat. Echt repeteren, daar houd ik helemaal niet van.'

Haagse Muziekdriedaagse rondom Mozart: 15, 16, 17/4 op div. locaties op en rondom het Spui, Den Haag. Inl.: www.muziekdriedaagse.nl of (070) 8800333

    • Mischa Spel