Creatief schuiven met geld voor Palestijns volk

De Europese Unie zal zich ferm opstellen tegenover de fundamentalistische Hamas.

Door definities 'creatief te interpreteren', blijft hulp aan de Palestijnen mogelijk.

De Europese Unie blijft de Palestijnen steunen, al is de fundamentalistische organisatie Hamas daar nu aan de macht. De directe diplomatieke en politieke contacten tussen de Europese Unie en de nieuwe Palestijnse Hamasregering worden formeel verbroken en verboden. Maar de EU-landen blijven, in tegenstelling tot de Verenigde Staten en Canada, met 500 miljoen euro de Palestijnen steunen.

Dat is de strekking van de richtlijnen, waarover de 25 EU-ministers van Buitenlandse Zaken vandaag in Luxemburg zullen besluiten. Verwacht wordt dat zij de steun opschorten, maar Europese diplomaten wel zullen toestaan om 'technische en functionele contacten over de vervulling van de basisnoden van de Palestijnen' te onderhouden met door Hamasvertegenwoordigers geleide ministeries en gemeenten.

'Als de elektriciteit wegvalt en een door de EU beheerde centrale moet gerepareerd worden, kunnen we toch niet volstaan met het sturen van email', aldus Marc Otte, EU-gezant voor het Midden-Oosten.

Volgens Britse, Ierse, Franse en Nederlandse diplomaten in Brussel en Ramallah zal de 'Europese Unie zich ferm opstellen, maar de deur niet dicht doen'. Van diplomatieke en politieke contacten zal pas sprake kunnen zijn als de moslimfundamentalistische beweging Hamas Israël erkent, de wapens neerlegt en de paramilitaire vleugels ontmantelt. Hamas wordt door de EU beschouwd als een terroristische organisatie.

De financiële hulp van de Europese Unie aan de Palestijnen - zo'n 250 miljoen euro van de Europese Commissie en 250 miljoen van de lidstaten - wordt echter niet stopgezet, omdat de humanitaire crisis in de Palestijnse gebieden steeds nijpender wordt. Door definities 'op een creatieve wijze te interpreteren' en de hulp te verschuiven van rechtstreekse budgetsteun naar humanitaire doeleinden, denkt een meerderheid van de Europese lidstaten en de Europese Commissie te kunnen doorgaan met de overboeking van fondsen. Ook wordt overwogen om samen met de VS, Rusland en de Verenigde Naties deel te nemen aan een nieuw op te richten internationaal fonds voor directe hulp aan de Palestijnen.

'Over de definities en de grijze gebieden van wel of geen contact met Hamas, wordt nog intensief gediscussieerd, maar van het dichtdraaien van de geldkraan is voorlopig nog geen sprake', aldus een diplomaat in Ramallah. Als voorbeeld wordt de Palestijnse ziekenhuissector genoemd, waar 11.000 Palestijnse artsen en verplegers werken. Hun salarissen worden betaald door een ministerie onder een Hamasminister.

Door van de salarisbetaling een humanitaire aangelegenheid te maken kan de hulp worden gecontinueerd. Soortgelijke 'creatieve methodes' worden ontworpen voor de 30.000 onderwijzers die betaald worden door de Palestijnse Autoriteit. De meer dan 50.000 politieagenten en soldaten zouden betaald kunnen worden via president Mahmoud Abbas, die met Hamas in een strijd is gewikkeld over de zeggenschap over de politie- en veiligheidsdiensten.

Rechtstreekse contacten met Hamasministers zullen in dat verband worden vermeden, maar contacten met aan Hamas gelieerde ambtenaren zullen waarschijnlijk worden toegestaan. Hoe de EU en de Raad van Europa zullen omgaan met Hamasparlementariërs tijdens congressen en uitwisselingen is nog onduidelijk.

Europese diplomaten verwachten dat hun constructies om de Palestijnen te blijven steunen op 'pro forma'- bezwaren van Israël en de Verenigde Staten zullen stuiten. 'Maar ook de Israëliërs begrijpen dat zij er belang bij hebben dat er geen humanitaire crisis ontstaat in de door hen bezette gebieden', aldus een Nederlandse diplomaat.

De Verenigde Staten hebben de rechtstreekse financiële hulp aan de Palestijnse Autoriteit stopgezet, maar zullen de bijdrage aan de VN-organisatie voor hulp aan Palestijnse vluchtelingen (UNRWA) en het Wereldvoedselprogramma verhogen. Israël wil ook dat de humanitaire hulp doorgaat, aldus waarnemend premier Ehud Olmert.

Voortzetting van de Europese hulp dient niet alleen humanitaire doeleinden. De EU heeft de hoop op een twee-statenoplossing nog niet opgegeven en wil bovendien voorkomen dat Hamas bij volgende verkiezingen een nog grotere overwinning boekt, zo heeft de EU-buitenlandcoördinator, Javier Solana, gesteld.

'Vergelijk het met het uit protest opzeggen van het lidmaatschap van een politieke partij. Dat kan je ook maar één keer doen, maar dan ben je ook direct je invloed kwijt', aldus een diplomaat.

Als de Europese lidstaten en de Europese Commissie stoppen met de budgetsteun, humanitaire hulp en ontwikkelingsgeld (in totaal 500 miljoen euro) dan is het afgelopen met de Europese rol in het Midden-Oosten.

Europese Unie over de Palestijnse gebieden: http://europa.eu.int/comm/external_relations/gaza/intro/

    • Oscar Garschagen Mark Kranenburg