Anne Franks introverte vriendin in de schijnwerper

Wie: Jacqueline van Maarsen (77), vriendin van Anne Frank.

Waarom: morgen opent in het Amsterdams Historisch Museum de tentoonstelling 'Anne Frank - haar leven in brieven'.

Na haar eerste schooldag op het Joods Lyceum in Amsterdam werd Jacqueline van Maarsen op de fiets ingehaald door een sprietig meisje met glanzend zwart haar. 'Ik heet Anne', zei het meisje, 'Anne Frank.'

Die ontmoeting was het begin van een innige, twaalf maanden durende vriendschap, waar in de zomer van 1942 abrupt een einde kwam toen Anne Frank en haar familie moesten onderduiken. Twee jaar later werd de familie verraden. In maart 1945 stierf Anne aan tyfus in het concentratiekamp Bergen-Belsen.

Pas na de oorlog kreeg Jacqueline van Maarsen de twee brieven die Anne op haar onderduikadres aan haar had geschreven. De eerste was een afscheidsbrief, de tweede een antwoord op een brief die Jacqueline nooit geschreven had. 'Ik denk zoveel aan jou', schreef ze, en 'tot ziens en een klein kusje van Anne'.

Na de oorlog hield Jacqueline van Maarsen lange tijd stil dat ze Annes 'beste vriendin' was geweest. Ze had vrienden en familie verloren, ze wilde niet aldoor aan de oorlog herinnerd worden. Maar dat ging hoe langer hoe moeilijker en er kwam een moment dat ze het vertellen moest. Ze schreef een aantal boeken met herinneringen, Ik heet Anne, zei ze, Anne Frank en De erflaters . Sindsdien heeft ze 'bijna een halve dagtaak' aan het geven van interviews, het houden van lezingen en het beantwoorden van brieven. 'Ik ben een huismus, ik hoef niet zo nodig de wereld in. Maar door mijn vriendschap met Anne moet ik voortdurend van alles.'

Ze doet het 'voor de goede zaak'. 'Ik ben niet erg optimistisch over de mensheid. Lees de krant. Mensen doen elkaar van alles aan, dat blijft maar doorgaan. Annes dagboek heeft een boodschap gericht tegen discriminatie. Ik zie het als mijn taak om die boodschap uit te dragen.'

Morgen, als prinses Máxima in Amsterdam een tentoonstelling over de brieven van Anne opent, staat ze weer in de schijnwerpers. 'Anne wilde beroemd worden. En ik, haar introverte vriendinnetje, moet voortdurend over haar praten. Wat zou ze daar van hebben gevonden, denk ik dan. Ik denk dat Anne het heel bijzonder zou hebben gevonden.'

Aanmelden? In afwachting van een wending in je leven? Laat het weten via whosnext@nrc.nl
    • Arjen Ribbens