Ongewenste verstrengeling huisarts en apotheek

Eigenlijk moeten huisartsen geen belangen in apotheken hebben, vinden politici. Dan moet de wet wel aangepast worden.

Huisartsen die een vennootschap oprichten waarin zij samenwerken met een apotheker. Het is een nieuwe ontwikkeling in de zorg. De huisarts verwijst patiënten voor medicijnen naar de eigen apotheek en deelt mee in de winst.

Ongewenste gedwongen winkelnering, vinden politici. Het gevaar: dat huisartsen meer medicijnen voorschrijven dan nodig, omdat zij daar zelf beter van worden. Dat zou haaks staan op wat minister Hoogervorst (Volksgezondheid, VVD) wil. Die wil juist besparen op medicijngebruik.

De minister gaat de financiële belangenverstrengeling bij het voorschrijven en het verstrekken van medicijnen aanpakken, zei hij donderdag tijdens het debat over de Geneesmiddelenwet in de Tweede Kamer. Hij reageerde op een amendement van de Kamerleden Arib (PvdA) en Koser Kaya (D66). Zij willen het onmogelijk maken dat arts en apotheker financieel belang hebben in elkaars praktijk.

Huisartsen zoeken door de toenemende marktwerking naar manieren om hun belangen te beschermen en geld te verdienen. Het meest actuele voorbeeld van omstreden belangenverstrengeling komt uit Boxmeer. Daar heeft een investeerder, Sofa BV, een constructie bedacht waarmee huisartsen een eigen apotheek konden beginnen. Volgens deze vondst richt de investeerder een vennootschap op en investeert daar voor 10 procent in. De participerende huisartsen bezitten 90 procent van de aandelen. De apotheker treedt in dienst van vennootschapbeheerder, ofwel de investeerder.

Volgens de Tweede Kamer gebeurt dit steeds vaker. 'Er is heel veel geld mee gemoeid', zegt Kamerlid Schippers (VVD). Er zijn veel initiatieven om het voorbeeld uit Boxmeer te volgen. Ze zijn nog niet tot uitvoering gebracht in afwachting van het Kamerdebat. Hoogervorst wil iets tegen de plannen doen. 'Als men hier massaal op zit te wachten, is men ook massaal gewaarschuwd. Dit is een belangrijk politiek signaal aan alle investeerders die plannen in deze richting hebben.'

Wat gaat Hoogervorst doen?Hij wil het Besluit Uitoefening Artsenijbereidkunst aanscherpen. Mocht dat niet afdoende zijn, dan belooft hij de wet aan te passen. Nu durft hij zo'n wetswijziging niet aan. Dat zou tot schadeclaims kunnen leiden van artsen die nu al (legaal) in een apotheek participeren. Bovendien zou het gewenste samenwerkingsverbanden in de zorg kunnen hinderen.

Volgens de branchevereniging van ketenapotheken Aska, die zich bedreigd voelt door de groeiende concurrentie van huisartsen, verdienen deze tienduizenden euro's per jaar extra met hun nieuwe constructies. Investeerder Sofa bestrijdt dat. Sofa is voortgekomen uit de Stichting Apotheekhoudende huisartsen en zegt dat er geen winstbejag achter de samenwerking tussen artsen en apothekers zit. 'Het doel is louter om de apotheekhoudende huisartsen te beschermen.' Die hebben, als het aan de Kamer ligt, alleen nog bestaansrecht in landelijke gebieden waar er te weinig apotheken zijn.

Tegen de nieuwe apotheek van huisartsen in Boxmeer is al een rechtszaak aangespannen. De enige andere apotheker in Boxmeer, jarenlang de enige in die gemeente, spande een kort geding aan tegen zijn nieuwe concurrent. Hij kreeg ongelijk. Want samenwerking is volgens de bestaande wet niet verboden. Dinsdag spreekt het gerechtshof in Den Bosch zich in hoger beroep uit over de zaak.

Stan van Ooyen van Sofa is zeer verbaasd dat Hoogervorst de financiële belangenverstrengeling gaat aanpakken. 'Je wil niet weten hoeveel constructies er bestaan waarbij zorgverleners verstrengelde financiële belangen hebben. Als de minister dat wil inperken, dan moet de hele zorg op de schop.'

    • Antoinette Reerink