Minder werken, warm aanbevolen

Ongeboren kinderen staan bloot aan grote risico's, als hun moeder een stressvolle baan heeft. Hun geboorte-gewicht is lager, met alle risico's van dien.

Gouke Bonsel, hoogleraar sociale geneeskunde

Zwangere vrouwen met een baan hebben er een kopzorg bij. Wie 32 uur of meer per week werkt en geregeld blootstaat aan veel werkstress, belemmert de groei van haar kind. Deze baby's, constateert hoogleraar sociale geneeskunde Gouke Bonsel, zijn bij geboorte gemiddeld 140 gram lichter. Dat gewichtsverlies komt overeen met het effect van roken tijdens de zwangerschap. Daarmee, zegt Bonsel, 'zijn moeders die zwangerschap combineren met veel werkstress net zo slecht af als moeders die blijven roken'.

De Amsterdamse hoogleraar baseert zich op de eerste uitkomsten van het langlopende Amsterdamse ABCD-onderzoek, uitgevoerd door het Academisch Medisch Centrum in Amsterdam en de Amsterdamse GGD. De wetenschappers willen weten in hoeverre leefgewoonten tijdens de zwangerschap verband houden met geboortegewicht, babysterfte, vroeggeboorte, en de gezondheid van het kind op latere leeftijd.

Moeten zwangere vrouwen met een stressvolle baan stoppen met werken?

Bonsel: 'Wat maximaal toelaatbaar is moet nog worden uitgezocht. Stoppen hoeft niet, denk ik. Maar minderen zou ik zwangere vrouwen van harte aanbevelen, al in de eerste drie maanden. Het ongeboren kind staat bloot aan een verhoogd risico.'

Risico waarop?

'Een constant teveel van het stresshormoon cortisol in het bloed van de moeder wijst op een verstoorde stofwisseling. Het zorgt er ook voor dat de baby achterblijft in de groei. Als een kind 3.300 in plaats van 3.440 gram weegt, maakt dat niet uit. Maar er zijn tegelijkertijd meer kinderen die aanzienlijk veel lichter geboren worden. Vijftig jaar geleden was het geboortegewicht een zaak van leven of dood. Woog een pasgeborene minder dan twee kilo, dan bleef hij of zij maar zelden in leven. Nu wordt het gewicht op de intensive care meestal weer snel op peil gebracht. Het wordt moeilijker als kinderen behalve te licht ook te vroeg geboren zijn. En als kinderen er dan nog een luchtweginfectie bovenop krijgen kan het zo voorbij zijn.'

De meeste baby's zijn in de couveuse zo weer op gewicht.

'Maar wat zijn de consequenties van die versnelde inhaalgroei, zoals wij dat noemen? We zoeken dat nog uit. Er zijn aanwijzingen dat deze kinderen meer kans hebben op overgewicht en suikerziekte. Vanuit evolutionair oogpunt zijn die nadelen gemakkelijk te verklaren.'

Hoe?

'Een kind dat zich in de baarmoeder ontwikkelt met een tekort aan voedsel, wordt helemaal afgestemd op een situatie van latere voedselschaarste. Dat lichaam probeert na de geboorte alles op te slaan. Op den duur neemt dat mechanisme een kind flink te grazen. Het kind wordt te zwaar, heeft verhoogd risico op suikerziekte, hart- en vaataandoeningen, noem maar op.

Dus we moeten minder snel bijvoeden?

'Dat zou je wel zeggen. Alleen: we weten dit nog maar net. De gulden regel moet nog worden vastgesteld. En er zit nog een ander probleem aan vast. Niet snel bijvoeden betekent dat je een kind laat hongeren. U begrijpt: daar moeten we nog een paar nachtjes over slapen.'

Moet de overheid werkstress bij zwangeren te voorkomen?

'Als wetenschapper zeg ik: eerst moet een collega nog uitzoeken hoeveel minder werkstress noodzakelijk is. Als individu zeg ik: ja. Alleen valt stress moeilijk aan te pakken. Wel kun je voorkomen dat zwangeren 32 uur of meer werken. Maak een richtlijn zwangerschap en werk. En pak dan ook het roken mee. Want menige onder stress werkende zwangere rookt door. Hun baby's waren in één keer gemiddeld 300 gram lichter.'

    • Wubby Luyendijk