Bouwkavels gezocht

Het zelf bouwen van een huis is populair. Het grootste obstakel is echter het vinden van een geschikt stuk grond. De ambitieuze plannen van de overheid ten spijt is het zeker in en rond de steden een enorme opgave bouwgrond te vinden.

Het Katendrechtse hoofd in Rotterdam is een van de zeer schaarse plekken in Rotterdam waar nog bouwkavels kunnen worden gekocht. (Foto Bas Czerwinski) 22-07-2005, ROTTERDAM. HUISJES AAN HET KATENDRECHTSE HOOFD. FOTO BAS CZERWINSKI Czerwinski, Bas

Het is niet voor niets dat veel particulieren geïnteresseerd zijn in het zelf bouwen van een huis. Niet alleen kan de woning op die manier helemaal naar eigen wens worden gebouwd, het is vaak ook goedkoper dan een vergelijkbaar bestaand huis. De getaxeerde waarde van een opgeleverd zelfgebouwd huis is veelal hoger dan de kostprijs, blijkt uit onderzoek. Dit zogenoemde particulier opdrachtgeverschap wordt gestimuleerd door de overheid. Zelf een huis bouwen zou sinds vorig jaar een stuk makkelijker moeten zijn. Helaas is de praktijk weerbarstiger. Veel potentiële zelfbouwers slagen er namelijk niet in grond - een kavel - te vinden voor het uitvoeren van de ideeën. In tegenstelling tot de ons omringende landen heeft Nederland maar een beperkt aantal inwoners met een zelfgebouwd huis. Dat is niet altijd zo geweest. Veel binnensteden, zoals die van Amsterdam, zijn bijna uitsluitend door particuliere opdrachtgevers gebouwd. Na de Tweede Wereldoorlog ontstond woningnood en moesten snel grote hoeveelheden huurwoningen worden neergezet. De overheid liet dit over aan gemeenten en woningcorporaties.

Om meer tegemoet te komen aan de wooneisen van de Nederlander maakte de overheid onder de prozaïsche naam beleidsplan 'Mensen, Wensen, Wonen' in de afgelopen jaren afspraken met de gemeenten. En legde vast dat vanaf 2005 eenderde van de vrijkomende kavels aan particulieren wordt verkocht.

Volgens Hans André de La Porte van de belangenvereniging van eigen woningbezitters Vereniging Eigen Huis komt daar echter weinig van terecht. 'De regionale verschillen zijn groot. Onder andere in de provincies Friesland, Groningen en Limburg is het relatief gemakkelijk om aan een kavel te komen, in en rond de grote steden blijft het heel moeilijk.'

De cijfers onderschrijven zijn visie. Ruim de helft van de gemeenten voldoet niet aan de norm om eenderde van de kavels voor particulier opdrachtgeverschap uit te geven. Uit CBS-cijfers van het aantal gereedgekomen nieuwbouwwoningen en de opdrachtgevers blijkt bijvoorbeeld dat vorig jaar in Amsterdam slechts 1 procent van het totale aantal gebouwde nieuwbouwwoningen was bestemd voor particuliere opdrachtgevers. In absolute cijfers werden er van de 2.736 opgeleverde woningen slechts 18 door particulieren gebouwd. Ter vergelijking: in datzelfde jaar waren dat in Emmen 179 van de 530 woningen.

Gemeenten worden financieel gestimuleerd om kavels vrij te geven. Per zelfgebouwd huis boven het gemiddelde in de regio keert het rijk een bedrag (zo'n 1.600 euro) uit. Hoewel de regio's een convenant met het ministerie van VROM hebben getekend, bepalen de individuele gemeenten zelf het beleid. Want sancties zijn niet verbonden aan het niet halen van de afgesproken percentages, zegt woordvoerder Jeroen Bos van VROM.

'Gemeenten die zich niet inzetten krijgen geen geld', aldus Bos. Volgens de Vereniging Eigen Huis zijn dit echter niet de enige financiële overwegingen die een rol spelen. Gemeenten verdienen volgens De la Porte veel aan de handel in grond met projectontwikkelaars. 'Met name grote gemeenten hebben vaak een eigen grondbedrijf dat de uitgifte verzorgt en de opbrengst moet halen die is afgegeven aan het college van B en W.'

Veel hangt dus af van de bereidwilligheid van de gemeenten. En die zijn volgens De la Porte niet altijd even open over de beschikbare kavels. 'Het gaat om extremen, de ene gemeente is erg terughoudend in de medewerking. Mensen worden ronduit argwanend bekeken als ze komen vragen naar kavels aan het loket. Andere gemeenten zijn veel opener en laten bijvoorbeeld via de website weten waar, wanneer en tegen welke prijs kavels beschikbaar zijn. Weer andere gemeenten stimuleren zelfbouwers met uitvoerige informatie en subsidie zoals onder andere Rotterdam, Apeldoorn, Almere, Woerden en Utrecht.'

In de praktijk komt het vinden van een kavel aan op geduld, doorzettingsvermogen en creativiteit van de potentiële koper.

De zoektocht naar een kavel begint bij de gemeente waar de koper het huis wil bouwen. Op internet is eveneens veel informatie vinden, bijvoorbeeld op het informatiecentrum eigen bouw www.iceb.nl, www.particulieropdrachtgeverschap.nl en www.bouwkavels.nl. De overzichten zijn echter niet actueel en volledig.

Het kan ook geen kwaad al in een vroeg stadium op de hoogte te zijn van bouwplannen. Bijvoorbeeld door zitting te nemen in belangengroepen in de gemeente.

Naast gemeenten verkopen ook makelaars regelmatig stukken grond. Bij koop van een particulier is het belangrijk te informeren of de kavel daadwerkelijk een woonbestemming heeft. U zult niet de eerste zijn die een aantrekkelijk stukje grond op de kop tikt dat door de agrarische bestemming niet mag worden bebouwd.

Een alternatief is het kopen van bouwgrond met een huis erop. Het slopen en opnieuw bouwen kan aantrekkelijk zijn als er een relatief klein of slecht onderhouden huis op een kavel staat. Controleer wel op mogelijke bodemvervuiling en informeer ook bij de gemeente welke status de huidige bebouwing heeft, huizen met een monumentaal karakter mogen niet zomaar worden afgebroken.

Voor een bescheiden huis is zo'n 300 vierkante meter bouwgrond nodig. De prijs van een kavel is afhankelijk van de ligging, de omgeving en de verhouding tussen het bebouwde en onbebouwde oppervlak. De kavelprijzen lopen daardoor flink uiteen, wat vergelijking moeilijk maakt.

    • Cleo Scheerboom