Artsen gestraft, maar ze kunnen doorgaan

De artsen die actrice Sylvia Millecam op alternatieve wijze behandelden, zijn daarvoor tuchtrechtelijk gestraft. Ook het OM kan ze nog vervolgen.

De voorzitter van het medisch tuchtcollege in Amsterdam liet er geen misverstand over bestaan. Artsen mogen mensen best behandelen volgens alternatieve methodes. Maar wanneer van een patiënt bekend is dat die een ernstige ziekte heeft, is er maar één geneeswijze: de reguliere. Dan worden deze artsen, in de woorden van bijzonder hoogleraar gezondheidsrecht Johan Legemaate, 'geacht die alternatieve kant een beetje opzij te zetten'.

De eerste arts die actrice Sylvia Millecam behandelde nadat zij in mei 2000 hoorde dat ze borstkanker had, was de internist Erik Dankmeijer. Hij liet zich ontvallen dat ze geen kanker had.

Arts en alternatief genezer René Broekhuyse mat met een vegatest de elektrische weerstand in haar onderhuidse bindweefsel. De derde arts, Jos Koonen, behandelde haar met een magneetveldapparaat genaamd 'Lotje'. Toen hij de actrice omwille van zijn gezin niet meer in zijn huis wilde behandelen, werd ze in augustus 2001 in het ziekenhuis opgenomen. Daar overleed ze in de nacht van 20 op 21 augustus.

Millecam, oordeelde het tuchtcollege gisteren, heeft geruime tijd een redelijke tot goede kans op herstel gehad. Deze alternatieve artsen hebben die kans weggenomen. De actrice had weerstand tegen reguliere geneeskunde, maar: 'Een dergelijke behandeling was haar enige kans op genezing. De aangeklaagde artsen hadden haar dit duidelijk moeten maken.'

De artsen zijn daarmee nog niet verantwoordelijk voor Millecams dood, benadrukte voorzitter Holtrop van het tuchtcollege. De aangeklaagde artsen hadden de Inspectie voor de Gezondheidszorg in een eerdere hoorzitting namelijk verweten met twee maten te meten. Zij, de alternatieve artsen, hadden de actrice niet kunnen redden en werden aangeklaagd, terwijl haar dood de medisch specialisten die Millecam na haar ziekenhuisopname behandelden, niet werd verweten. Holtrop: 'De aangeklaagde artsen wordt dat ook niet verweten, maar wél dat zij haar de zorg hebben onthouden die zij als arts hadden moeten geven.'

Arts en alternatief genezer Broekhuyse, eerder tijdelijk geschorst, kreeg de zwaarste straf die het tuchtcollege kan geven: hij mag zich geen arts meer noemen en zijn werk als arts niet meer uitoefenen.

Dat betekent niet dat hij zijn praktijk niet kan voortzetten. Legemaate: 'Als hij zich morgen magnetiseur noemt of zichzelf een andere titel geeft, kan hij gewoon doorgaan.' Voor veel van de behandelingen die de alternatief genezer bij zijn patiënten uitvoerde, heeft hij helemaal geen artsentitel nodig.

Maar alternatieve hulpverleners (zoals bijvoorbeeld ook gebedsvrouw Jomanda) vallen wel onder de strafbepaling van de wet BIG, die patiënten beschermt tegen ondeskundig handelen. Alternatieve genezers mogen dus doen wat ze willen zolang ze geen artsentitel dragen, geen voorbehouden handelingen uitvoeren (bijvoorbeeld medicatie voorschrijven, patiënten injecteren, of ze opereren) en hun patiënten geen schade toebrengen.

Als zo'n hulpverlener wel schade berokkent kan het medisch tuchtcollege niets doen - zij zijn er alleen voor de artsen. Het openbaar ministerie (OM) kan wel een strafzaak beginnen. Zo werd anderhalve week geleden de macrobiotische behandelaar Adelbert Nelissen veroordeeld tot een voorwaardelijke straf van zes maanden, omdat hij een kankerpatiënte had afgehouden van een medische behandeling in de reguliere gezondheidszorg. De vrouw overleed aan baarmoederhalskanker.

Ook tegen de artsen in de zaak van Millecam heeft het OM onderzoek gedaan en getuigen gehoord. Een woordvoerder zei gistermiddag dat 'de officier van justitie eind vorig jaar al een eigen beslissing heeft genomen over mogelijke vervolging', maar dat er 'ook nog andere mensen binnen de organisatie naar moeten kijken'. Binnen enkele weken beslist het OM of de artsen vervolgd worden.

De arts die de actrice in huis nam, is voor de maximale duur van een jaar zijn titel ontnomen. Hem wordt verweten de actrice pijnbestrijding te hebben onthouden in een periode dat het heel slecht met haar ging. Ze leed pijn en had het benauwd, maar Koonen bleef valse hoop wekken met zijn magneetveldapparaat. Collegevoorzitter Holtrop: 'Hij zou hebben gezegd: nee heb je, ja kun je krijgen.'

Internist Dankmeijer mag gedurende een half jaar zijn vak niet uitoefenen. Hij voerde aan dat hij Sylvia Millecam niet in de steek had willen laten en haar daarom is blijven begeleiden. Holtrop: 'Het college heeft dat verworpen, nu hij als arts ervoor verantwoordelijk is dat hij haar een optimale behandeling heeft onthouden.'

De inspectie had het tuchtcollege gevraagd alle drie de artsen voor altijd uit hun vak te zetten. Het tuchtcollege heeft dat niet gedaan. Toch zegt de inspectie tevreden te zijn. 'Het is nu voor alle alternatieve artsen duidelijk dat de professionele normen voor iedereen gelden, ook voor alternatieve artsen', zei waarnemend inspecteur-generaal Nico Oudendijk.

    • Esther Rosenberg