Weekboek 14

China Books Fair 2003 Foto AFP A book vendor shows off a popular book written by a television newscaster, on display at a book fair, in a park in Beijing 05 December 2003. The book fair opened Friday and will continue for 10 days, with thousands of books on display, many which were once banned for being too racy or bourgeois, can now be found in bookstores and markets across the country. AFP PHOTO AFP

Chinezen mogen snuffelen aan Nederlandse boeken

Boekhandelaar Boudewijn Heeren brengt met zijn bedrijf Inspirees (www.inspirees.com) boeken naar de Chinezen. In juli opent hij een ‘showroom’ in Peking, waar gewone Chinezen aan buitenlandse boeken kunnen voelen en ruiken. ‘Dat is in China heel gebruikelijk’, vertelt Heeren. ‘Bijna alle grote uitgevers hebben een showroom waarin ze hun producten uitstallen.’ Een toonzaal met buitenlandse boeken bestaat nog niet. ‘Officieel mag ik als buitenlander geen boeken verkopen. Maar ik mag ze wel tentoonstellen.’ Heeren maakt in overleg met de Nederlandse en buitenlandse uitgevers een selectie uit hun fonds en die legt hij in zijn showroom. Wil iemand na het besnuffelen een boek bestellen, dan schrijft Heeren een briefje aan een van de ‘importkanalen’ van de Chinese overheid. De klant krijgt het boek thuisgestuurd. Hij heeft inmiddels overeenstemming bereikt met BIS publishers in Amsterdam, waardoor een titel als Inspired. How creative people think, work and find inspiration zijn weg naar China kan vinden.

De grootste vraag naar buitenlandse boeken komt uit de universiteitsbibliotheken. Heeren: ‘In Chinese wetenschappelijke literatuur wordt wel verwezen naar buitenlandse boeken, die vervolgens nergens te krijgen zijn. Soms is er zelfs in het Chinees helemaal niets te vinden: over geestesziekten bijvoorbeeld.’ Dus stappen studenten en professoren op hun bibliothecarissen af. Maar die weten niet wat ze moeten inkopen en waar. Want studenten kunnen dan wel Engels lezen, bibliothecarissen spreken alleen Chinees.

Heeren trof universiteitsbibliotheken met rijen lege planken, bibliothecarissen met eindeloze verlanglijsten. ‘Ze willen Zweedse en Nederlandse boeken over architectuur en design. Kunstboeken uit Italië en Spanje. Maar ook de vraag naar Engelse boeken over de gezondheidszorg is niet te stelpen. Ik heb er altijd een paar bij me. Het zijn ideale cadeautjes.’ Eigenlijk is Heeren een veredelde boodschappenjongen. ‘De Chinezen hongeren naar kennis. Maar niemand weet waar hij die moet halen.’

Doorgestreepte poëzie Bishop toch gepubliceerd

Amerikaanse poëziespecialisten ruziën over de erfenis van dichter Elizabeth Bishop (1911-1979). Onlangs zijn haar ‘uncollected poems’ in Amerika uitgegeven, een verzameling ongepubliceerde gedichten die men in haar nalatenschap vond. Niet iedereen is blij met deze uitgave, Edgar Allan Poe & The Juke-Box: Uncollected Poems, Drafts, and Fragments. In het weekblad The New Republic stond begin maart een tirade van poëziecriticus Helen Vendler. Volgens Vendler was Bishop een uiterst kieskeurige dichter, die vasthield aan drie principes: nauwkeurigheid, spontaniteit en mysterie. Als een gedicht niet alledrie verenigde, was het niet geschikt voor publicatie. Vendler gruwt van het idee dat de misbaksels die Bishop discreet voor zich hield, nu toch op straat zijn gegooid. Een van de gedichten die nu in de bundel staan, had Bishop helemaal doorgekrast. ‘Onze bewondering voor haar zelfkritisch vermogen wordt alleen maar groter,’ schrijft Vendler.

Alice Quinn, die het materiaal voor de bundel uitzocht en redigeerde, zwaait de scepter over poëzie bij The New Yorker. Ze had Vendlers aanval wel verwacht. Volgens Quinn zitten er zeer waardevolle stukken tussen het onafgemaakte werk. En Bishop zou het wel hebben vernietigd als ze wilde dat niemand het las. Maar Quinn geeft toe dat deze publicatie er vooral is om de nieuwsgierigheid te bevredigen. ‘We lezen over een terrein dat ze niet verkende in haar gepubliceerde werk,’ vertelt Quinn aan The Atlantic Monthly. ‘We krijgen te zien wat zij filterde met haar brein en hart.’

Buchmesse weert antisemitische uitgeverijen

Het Simon Wiesenthal Centrum heeft voor Juergen Boos, directeur van de Frankfurter Buchmesse, een lijst opgesteld met antisemitische boeken. Het gaat om zeven boeken, waaronder een nieuwe uitgave van Mein Kampf en een boek waarin 11 september als joods complot ‘onthuld’ wordt. Op de Buchmesse van vorig jaar presenteerde een Iraanse delegatie antisemitische klassiekers als De protocollen van de wijzen van Zion. Om een herhaling daarvan te voorkomen vroeg Boos de Europese afdeling van het Wiesenthal Centrum een lijst met antisemitische werken op te stellen die in de Arabische wereld uitgegeven worden. De vier uitgevers waar het om gaat zijn uitgesloten van deelname aan de Buchmesse. Ook laat Boos onderzoeken of deze uitgevers in Duitsland onder een andere naam opereren. Iran is wel weer aanwezig met een stand, ‘want het gaat ons om de dialoog tussen de culturen,’ aldus Boos in Der Spiegel.

Boos heeft wat goed te maken. Al in 2004 botste toenmalig Buchmesse-directeur Volker Neumann met het Wiesenthal Centrum over de aanwezigheid van antisemitische lectuur op de beurs. Bovendien staat de Buchmesse in mei op de boekenbeurs in Teheran. Dat heeft in Duitsland al voor een klein relletje gezorgd, ook omdat de reis gesponsord wordt door de Duitse overheid. Op de beurs van Teheran zullen zeker antisemitische boeken liggen. Boos blijft benadrukken dat hij daar op zijn eigen beurs hard tegen blijft optreden, maar dat het geen reden is om de dialoog te beëindigen.

    • Merel Boers