“Tsjech verhuist uit liefde'

Eurocommissaris Spidla deed gisteren zo zijn best om de Tweede Kamer te overtuigen Oost-Europese werknemers toe te laten, dat hij het CDA irriteerde.

Vladimir Spidla Foto EU Vladimir Spidla foto European Community Clajot, Jean-Michel

De Tweede Kamer probeerde hij te overtuigen met een mix van harde cijfers, grapjes en emotie. Eurocommissaris Vladimir Spidla (Sociale Zaken) gaat het vrije verkeer van de werknemers uit de nieuwe Oost-Europese lidstaten aan het hart. Hij is Tsjech en trots op zijn land.

Spidla sprak gisteren met de Tweede Kamer over het kabinetsbesluit om de grenzen vanaf 1 januari 2007 te openen. Spidla: “Ik kan ook soms niet slapen als ik een lastige beslissing moet nemen.“

Groot-Brittannië en Ierland ondervonden louter voordeel toen ze al in 2004 hun grenzen openden voor werknemers uit de nieuwe lidstaten, zei de eurocommissaris. “Hun werkloosheid daalde, de arbeidsparticipatie steeg en het binnenlands product groeide. Er was geen verdringing, maar aanvulling op de arbeidsmarkt. In Groot-Brittannië was de helft van de “instroom' van nieuwe werknemers, legalisering van illegale werkers.“

Tweede-Kamerlid Van Hijum (CDA) raakte geïrriteerd. “Ik wil de legitimiteit van overgangsmaatregelen benadrukken. Verdringing aan de onderkant van de arbeidsmarkt dreigt. U moet niet doen alsof dat niet zo is.“ Spidla: “ Theoretisch kan ik me indenken dat verdringing optreedt. Maar de verdringing aan de onderkant van de arbeidsmarkt, die het Nederlandse ministerie van Sociale Zaken noemt, is niet sterk onderbouwd.“

Spidla en Van Hijum zijn het wel eens over illegale arbeid. “Ik haat zwart werk, het is sociale dumping en neigt soms naar slavernij“, zei Spidla. Hij is bezig met een rapport over zwart werk en wil eind dit jaar met een nieuw initiatief komen voor bestrijding.

“Nederland moet een autonome beslissing nemen. Daar is moed voor nodig“, gaf Spidla de Kamerleden voor vertrek mee. Op weg in de auto naar Schiphol zei Spidla dat hij het gesprek met de Kamerleden “constructief“ vond. “Bij deze beslissing gaat het niet alleen om feiten, ook angsten en vooroordelen spelen mee.“

Wat voor vooroordelen?

“Mensen hebben geen goede voorstelling van onze situatie. De nieuwe lidstaten worden onderschat. Ons welvaartspeil is hoog. De economische groei ook. Tsjechië staat op de zesde plaats voor wat betreft de laagste kindersterfte. Wist u dat de meeste Tsjechen die naar West-Europa emigreren dat doen om de liefde? Op de tweede plaats komt werk.“

Wat vinden uw landgenoten ervan dat veel oude Europese lidstaten aarzelen om de grenzen voor hen te openen?

“Ze ervaren het als heel ontmoedigend. Ze hebben het gevoel dat ze niet eerlijk behandeld worden. Dat gevoel is heel sterk.“

Dreigt de EU-uitbreiding naar het oosten te mislukken?

“De uitbreiding is objectief gezien een enorm succes. De economie van de nieuwe landen groeit snel. De economische situatie is verbeterd in heel Europa, en dat komt door de uitbreiding. Alleen in psychologisch en sociologisch opzicht staan de nieuwe lidstaten nog niet zo dichtbij als bijvoorbeeld Frankrijk en Nederland.“

Hoe komt dat?

“Door de geschiedenis. Denk eens aan Europa vijftig jaar geleden. Eenwording kost tijd.“

Is er een verband tussen de twijfels over het toelaten van werknemers en het falen van de Europese Grondwet?

“De uitslag van de referenda kent vele interpretaties. Ik denk dat het deels een verlate reactie was op de uitbreiding. Ook speelden binnenlandse onderwerpen een grote rol. De stem was niet tegen Europa.“

Wat voor een beslissing verwacht u dat Nederland zal nemen?

“Alles is mogelijk. Allerlei thema's spelen een rol. Zo is zwart werk echt een groot probleem. Als Nederland de grenzen opent wordt zwart werk wit en zal de economische groei toenemen.“

    • Inger Kuin