Medisch succes in Egypte

Uitroeiing van de olifantsziekte in Afrika, Azië en Zuid-Amerika kost jaarlijks een paar dubbeltjes per inwoner. Ook is een overheid nodig die ten minste vijf jaar onbekommerd meewerkt. Er moeten lokale gezondheidswerkers zijn die eens per jaar van deur tot deur trekken om mensen medicijnen te laten slikken. En er zijn strips nodig en Bekende Landgenoten die de bevolking in tv-spotjes oproepen de pilletjes te slikken. Zo is de olifantsziekte in Egypte binnen vijf jaar vrijwel verdwenen.

Het succesverhaal stond op 25 maart in het medisch-wetenschappelijke tijdschrift The Lancet. Zes Egyptischeinfectieziekte-artsen en één Amerikaan onderzochten vijf jaar lang de kinderen in vier Egyptische dorpen. In twee van die dorpen kwam de ziekte bijna niet voor, de twee andere lagen in de streek met de meeste gevallen van olifantsziekte.

Egypte heeft een programma om olifantsziekte uit te roeien. Elk jaar krijgt iedereen een combinatie van twee pillen: albendazol en diethylcarbamazine. Die pillen kosten bijna niks. Albendazol wordt zelfs door farmagigant Gsk gratis verstrekt. Maar in veel Afrikaanse landen, in Zuid-Amerika en Azië is de bestrijding nog laks.

De olifantsziekte wordt overgebracht door muggen. Die kunnen zijn besmet met larven van in zoet water levende draadwormen. In Egypte is het vooral de wormsoort Wuchereria bancrofti die olifantsziekte veroorzaakt. Wormpjes en larven vestigen zich in de lymfklieren, vooral in de lies, geslachtsdelen, armen en benen. Veel van de naar schatting 120 miljoen geïnfecteerden op de wereld merken weinig van de infectie. Wat koorts, een tijdje melkachtige urine en vergrote lymfklieren. Maar soms ontstaat waterbreuk, ophoping van water en later vorming van bindweefsel, waardoor bijvoorbeeld de balzak van een geïnfecteerde man tot gigantische proporties kan uitgroeien. En na lymfophopingen in armen en benen kan het weefsel reageren met blijvende verdikkingen en wratachtige uitstulpingen. De dikke benen bezorgden de infectieziekte zijn oude Nederlandse naam: olifantsziekte.

Medisch redacteur Wim Köhler beschrijft wekelijks in deze rubriek de werking en risico van een medicijn.