'Knappe koppen gaan weg'

Vooral hoger opgeleide Polen gaan elders in Europa op zoek naar werk.

Toch is de werkloosheid in Polen de afgelopen jaren nauwelijks afgenomen.

Poolse bouwvakkers werken aan de hogesnelheidslijn bij Barendrecht. Foto Dirk-Jan Visser Foto: Dirk-Jan Visser Barendrecht: 23-03-2005 Poolse bouwvakkers Mavcin Kholl (41) en Kristian Kwiotek (42) werken nu een half jaar in aan het nieuwe station in Barendrecht waar de HSL door komt. Daarvoor werkten zij in Duitsland in de bouw. Om de twee weken gaan zij een weekend naar hun familie in Polen. Beide mannen zijn getrouwd en hebben kinderen. Visser, Dirk-Jan

Nederland houdt zijn arbeidsmarkt nog even dicht, maar de Polen liggen daar niet wakker van.

Op het moment van toetreding tot de Europese Unie, op 1 mei 2004, voelden de Polen zich tweederangsburgers. Ze waren lid, maar mochten niet overal, ook niet in Nederland, gaan werken. Die terughoudendheid kwam extra hard aan, omdat Nederland nu juist altijd had gezegd dat de grenzen open zouden gaan in 2004.

Maar inmiddels gooien steeds meer 'oude' lidstaten de deuren open. De Polen konden al werken in Groot-Brittannië, Ierland en Zweden. Nu komen daar landen als Spanje, Portugal, Griekenland en Finland bij. Er zijn genoeg bestemmingen. Dat Nederland nog niet wil, is jammer, maar niet onoverkomelijk.

Piotr Kaczynski van het Instituut voor Publieke Zaken (ISP) in Warschau denkt niet dat de Polen Nederland zouden hebben overspoeld. 'De Polen gaan het liefst naar economieën die booming zijn, zo blijkt in de praktijk, en het is de vraag of Nederland dan wel zo'n koopje is.'

De afgelopen twee jaar gingen 200.000 Polen naar Groot-Brittannië en 120.000 naar Ierland. Zweden ontving er maar 10.000 en dat ligt volgens Kaczynski niet alleen aan de taalbarrière. 'Zweden boomt niet.'

De Polen die naar Nederland willen, zitten er al lang. Legaal of illegaal. Dat de arbeidsmarkt formeel niet open gaat, heeft volgens Kaczynski vooral te maken met binnenlandse politiek. Anders dan de Spaanse regering heeft de Nederlandse nog niet echt de moed gehad om aan kiezers uit te leggen dat het EU-lidmaatschap van Polen en andere Centraal-Europese landen een feit is. En dat het beter is illegale werkers legaal te maken en belasting te laten betalen.

Kaczynski weet aan het Nederlandse plan om de arbeidsmarkt pas op 1 januari 2007 open te stellen toch een positieve draai te geven. 'Nederland is het eerste land van de oorspronkelijke zes oprichters van de EU dat deze stap zet. Frankrijk en Duitsland blijven nog veel langer dicht.'

En eigenlijk is dat maar goed ook. Sinds 2004 zijn ongeveer een miljoen Polen voor werk naar het buitenland gegaan. Vooral hoger opgeleide Polen, die elders veel meer kunnen verdienen dan hier. 'We raken onze knappe koppen kwijt', zegt Kaczynski. 'Opmerkelijk genoeg is de werkloosheid niet significant gedaald, ondanks al die vertrokken mensen. Het zijn niet de werklozen die gaan.'

Illustratief is dat de Poolse artsen vandaag staken om hun belabberde salaris. Een jonge arts verdient 900 zloty (227 euro) per maand. In Engeland kan hij twintig keer zoveel krijgen. De artsen eisen 30 procent erbij. Anders keren ook zij hun vaderland de rug toe, zo hebben ze gedreigd.

    • Stéphane Alonso