In Vlagtwedde gaan de verliezers regeren na “coup'

De PvdA, winnaar van de verkiezingen, is in de Oost-Groningse gemeente Vlagwedde buiten het college gehouden. “De democratie is de nek omgedraaid.“

Op de bomvolle publieke tribune in het haast bedompte raadzaaltje in Sellingen (gemeente Vlagtwedde, 16.500 inwoners) rolden enkele burgers kort na de opening van de raadsvergadering gisteravond spandoeken uit. “'t Is een schande“, meldt er een in vette zwarte letters. De andere: “Gemeente Eigen Belang“. Winnaars voelen zich soms verliezers. De PvdA won twee zetels en is met zes de grootste partij. Maar toch blijft zij buiten het college. “Wat hier is gebeurd, is je reinste kiezersbedrog“, zegt oud-PvdA-wethouder Jouke Dijkstra. De PvdA wilde een brede coalitie, geeft hij aan. Maar na de eerste gesprekken bleek Gemeentebelangen (van drie naar vier zetels) achter de rug van de sociaal-democraten om reeds afspraken te hebben gemaakt met het CDA, VVD en ChristenUnie, vertelt hij. Oud-wethouder Hendrik Klap van Gemeentebelangen, Dijkstra's collega in het vorige college, kijkt strak voor zich uit en neemt een hap uit zijn cake. Voor Dijkstra is het duidelijk: wie de wens van kiezers negeert, jaagt hen het stemlokaal uit. “Erger nog: de democratische rechtsstaat is aangetast. De verliezers regeren.“

Na acht jaar vult de PvdA in Vlagtwedde weer de oppositiebanken. Het college bestaat uit Gemeentebelangen, VVD (een zetel verlies), CDA (twee zetels verlies) met gedoogsteun van de ChristenUnie. Een boze PvdA-fractievoorzitter Brunie Batterman riep de burgers op in groten getale naar de raadsvergadering te komen als protest tegen de “coup“. Ongeveer honderd mensen gaven aan die oproep gehoor. Twee oudere heren zijn vaste bezoekers van de raadsvergaderingen. F. Waarsing vindt het een slechte zaak dat de grootste partij buitenspel staat. Kiezers mijden het stemlokaal, vreest hij. Maar ook het CDA en de VVD gaan niet vrijuit. “Die hebben afspraken met de PvdA geschonden.“ Zijn buurman H. Schuiling vindt dat de PvdA “op een vuile manier“ aan de kant is gezet.

Ook in de raadzaal vallen harde woorden. Jan Overduin (GroenLinks) vindt dat “de democratie de nek is omgedraaid“. Applaus van de tribune. Hendrik Klap (Gemeentebelangen) geeft een andere lezing. De PvdA eiste al direct in een eerste verkennend gesprek direct twee wethouders en de zwaarste portefeuilles op, zegt hij. Batterman schudt zijn hoofd en bladert driftig in zijn blocnote. “Wie de tweede kandidaat-wethouder van de PvdA was, moesten we lezen in de Ter Apeler Courant“, zegt Klap. Over openheid gesproken. “De PvdA heeft zijn hand overspeeld.“ Ook hij oogst applaus.

Er ontspint zich een vinnig gesprek tussen Klap en Dijkstra. Klap: “Kiezersbedrog? Dat is wat u ons vier jaar geleden flikte! Toen wonnen wij een zetel, maar werden wij buiten de coalitie gehouden.“ Dijkstra: ,,U wilde toen geen verantwoordelijkheid dragen.“ De PvdA dient een cynisch getinte motie in. Gemeenteraadsverkiezingen in 2010 zijn in Vlagtwedde overbodig. De wens van de kiezer wordt immers toch geminacht. De 10.000 euro die wordt bespaard door de stemlokalen gesloten te houden, kan besteed worden aan een cursus ,,eerlijke gemeentepolitiek voeren“, voor leden van Gemeentebelangen, CDA, VVD en ChristenUnie, zo luidt de motie. Misprijzende lachsalvo's volgen van de tribune. De motie wordt met tien stemmen tegen en zeven voor verworpen.

Is de PvdA te arrogant geweest? Miste de partij politieke behendigheid? Had men niet beter burgemeester Broertjes, die zich beschikbaar had gesteld als informateur, kunnen inschakelen? Batterman vindt van niet. “We hebben met alle partijen goede gesprekken gevoerd. Ze ontkennen dat hier, maar dat is te wijten aan oud zeer.“ Tweeënhalf jaar geleden viel tussentijds het college van PvdA, CDA en Christenunie uiteen, vertelt hij. CDA-wethouder Sinnema stapte toen op, nadat de PvdA hem niet wilde steunen bij een plan tot belastingverhoging. Daarna ging de PvdA met Gemeentebelangen en de VVD verder. Batterman: ,,Vlagtwedde heeft een traditie van instabiele coalities. Wij wilden daar met een breed college een einde aan maken. Dat is niet gelukt. Met dit nieuwe college modderen we weer jaren voort.''