Grote trein van blik is terug

In de binnenstad van Dordrecht aan de Binnen Walevest staat een winkeltje dat Het Winkeltje heet. De winkelier verkoopt modeltreinen en wat erbij hoort. Tip: Niet meteen binnengaan. Beter wachten tot er een of meer mannen zijn. Dan er achteraan om te horen waar ze het over hebben. Over een draadbreukje ging het vorige week woensdag. Een lange man, kop klem tegen plafond van winkel, nam alle tijd voor zijn verhaal.

Tsjechische locomotief van Merkur

Hij heeft thuis een spooremplacement met een station waar een trein mag vertrekken als een andere trein net binnenloopt. Maar die ene trein houdt zich niet aan de dienstregeling en vertrekt eerder. Dagenlang moest de treinman zoeken hoe dat toch kan. Hij wil zijn treinen de baas blijven en ontwierp de dienstregeling op zijn computer. De besturing van het treinennet gaat digitaal. Tegen betaling van een wagon heeft een collega-treingek helemaal uit Katwijk helpen zoeken met een voltmetertje. Na tweeënhalf uur waren ze eruit. Een intern breukje in een draadje. Ze genieten erover na, de winkelier en zijn klant. Komen hier ook wel eens kinderen, vraag ik als ik eindelijk aan de beurt ben. “Als ze een vader hebben die wat met treinen heeft“, zegt de winkelier. Geen vader, geen kind aan de trein.

De hele modelspoortreinencultuur is gedigitaliseerd, zegt de winkelier. Nu kunnen de treinen ook langzaam rijden. En toen er digitaal geluiden bij gemaakt konden worden, hebben de treinenmannen op hun zolders alles gemoderniseerd. Je hoeft er niet eens meer naar te kijken. Het geluid alleen al doet je wegdromen naar andere tijden, toen locomotieven nog stonken en droevig floten in de mist als ze je geliefde wegbrachten naar de boot naar de oorlog.

Ik was naar de winkel gegaan om rails voor spoor 0. “Heb ik niet, spoor 0 is uit de tijd toen treinen nog van blik waren“, zei de specialist. “Dan heb ik een nieuwtje voor u“, zei ik, “ze worden weer gemaakt.“ Je zag het hem denken. Een querulant in zijn zaak. Hoe kan een klant nieuws hebben dat de treinenspecialist zelf niet allang heeft gehoord? Hij had weinig belangstelling voor mijn verhaal met niks digitaals. Maar het is waar. De postbode bracht een doos uit Tsjechië. Ik had gehoord van een nieuwe elektrische trein op de speelgoedbeurs in Neurenberg. Een brutale presentatie. Want het was een grote trein, meer dan twee keer zo groot als de in Europa gangbare maat mannenspeelgoed. De maat wordt uitgedrukt in spoorbreedte. Voor spoor 0 moet je verhuizen naar een ruimere woning. De nieuwe trein, schaal 1:45, is van blik, zoals die van vroeger.

Hoe ziet die trein er dan uit, vroeg ik de Nederlandse importeur van het Tsjechische speelgoedmerk Merkur. Merkur maakt onder meer metalen bouwdozen die net zo goed zijn als het vroegere Meccano was (www.merkurtoys.cz/en). Als antwoord kreeg ik een locomotief opgestuurd en wat passagiersrijtuigen en goederenwagons. Geen brief erbij, geen brochure, geen rails, geen transformator, geen informatie. Zo nieuw dat nog niet alles op voorraad is. Maar wat een klokgaaf blikken spul. En wat een aangenaam eigenwijze speelgoedfabrikant in Tsjechië die iets durft te doen waar verder iedereen in de internationale speelgoedbranche om moet lachen. Behalve waarschijnlijk Sinterklaas.

    • Wouter Klootwijk