Europa sluit deur niet naar Palestijnen, ondanks Hamas

De Europese Unie blijft de Palestijnen steunen, al is de fundamentalistische organisatie Hamas daar nu aan de macht. Wel worden de directe contacten formeel verbroken.

De diplomatieke en politieke contacten tussen de Europese Unie en de nieuwe Palestijnse Hamasregering zullen formeel worden verbroken en verboden. Maar Europa blijft, in tegenstelling tot de Verenigde Staten en Canada, met 500 miljoen euro de Palestijnen steunen.

In verband daarmee zullen Europese diplomaten wel “technische en functionele contacten over de vervulling van de basisnoden van de Palestijnen“ mogen onderhouden met door Hamasvertegenwoordigers geleide ministeries en gemeenten. Dit is de strekking van de richtlijnen, waarover de 25 ministers van Buitenlandse Zaken van de Europese Unie maandag in Luxemburg zullen besluiten.

Volgens Britse, Ierse, Franse en Nederlandse diplomaten in Brussel en Ramallah zal de “Europese Unie zich ferm opstellen, maar de deur niet dicht doen“. Van diplomatieke en politieke contacten zal pas sprake kunnen zijn als de moslimfundamentalistische beweging Hamas Israël erkent, de wapens neerlegt en de paramilitaire vleugels ontmantelt. Hamas wordt door de Europese Unie beschouwd als een terroristische organisatie.

De financiële hulp van de Europese Unie aan de Palestijnen - zo'n 250 miljoen euro van de Europese Commissie en 250 miljoen van de lidstaten - wordt echter niet stopgezet, omdat de humanitaire crisis in de Palestijnse gebieden steeds nijpender wordt. Door definities “op een creatieve wijze te interpreteren“ en de hulp te verschuiven van rechtstreekse budgetsteun naar humanitaire doeleinden denkt een meerderheid van de Europese lidstaten en de Europese Commissie te kunnen doorgaan met de overboeking van fondsen. Ook wordt overwogen om samen met de VS, Rusland en de Verenigde Naties deel te nemen aan een nieuw op te richten internationaal fonds voor de rechtstreekse hulp aan de Palestijnen.

“Over de definities en de grijze gebieden van wel of geen contact met Hamas, wordt nog intensief gediscussieerd, maar van het dichtdraaien van de geldkraan is voorlopig nog geen sprake“, aldus een diplomaat in Ramallah. Als voorbeeld wordt de Palestijnse ziekenhuissector genoemd, waar 11.000 Palestijnse artsen en verplegers werken. Hun salarissen worden betaald door een ministerie onder een Hamasminister. [Vervolg HAMAS: pagina 5]

HAMAS

Betalingen langs “creatieve' weg

[Vervolg van pagina 1] Door van de salarisbetaling een humanitaire aangelegenheid te maken kan de hulp worden gecontinueerd. Soortgelijke “creatieve methodes' worden ontworpen voor de 30.000 onderwijzers die betaald worden door de Palestijnse Autoriteit. De meer dan 50.000 politieagenten en soldaten zouden betaald kunnen worden via president Mahmoud Abbas, die met Hamas in een strijd is gewikkeld over de zeggenschap over de politie- en veiligheidsdiensten.

In verband met deze geldstromen mogen EU-diplomaten “technische en functionele contacten“ onderhouden met de Hamasregering. “Als de elektriciteit wegvalt en een door de EU beheerde centrale moet gerepareerd worden, kunnen we toch niet volstaan met het sturen van email“, aldus Marc Otte, EU-gezant voor het Midden-Oosten.

Rechtstreekse contacten met Hamasministers zullen in dat verband worden vermeden, maar contacten met aan Hamas gelieerde ambtenaren zullen waarschijnlijk worden toegestaan. Hoe de EU en de Raad van Europa zullen omgaan met Hamasparlementariërs tijdens symposia, congressen en interparlementaire uitwisselingen is nog onduidelijk. Zweden bijvoorbeeld heeft al gezegd dat met volksvertegenwoordigers van Hamas gewoon gesproken kan worden.

Deze constructies, zo verwachten Europese diplomaten, zullen stuiten op “pro forma“- bezwaren van Israël en de Verenigde Staten. “Maar ook de Israëliërs begrijpen dat zij er belang bij hebben dat er geen humanitaire crisis ontstaat in de door hen bezette gebieden“, aldus een Nederlandse diplomaat.

De Verenigde Staten hebben de rechtstreekse financiële hulp aan de Palestijnse Autoriteit stopgezet, maar zullen de bijdrage aan de VN-organisatie voor hulp aan Palestijnse vluchtelingen (UNRWA) en het Wereldvoedselprogramma verhogen. Israël wil ook dat de humanitaire hulp doorgaat, aldus waarnemend premier Ehud Olmert. Diens regering overweegt niet alle contacten de Palestijnen te verbreken, maar ruimte te scheppen voor dagelijkse contacten op laag niveau.

De Europese Unie vindt overigens dat Israël de overboeking van Palestijnse douanegelden - ongeveer 50 miljoen dollar per maand - onmiddellijk moet hervatten, desnoods in de vorm van betalingen voor de Israëlische gas, water- en elektriciteitsleveringen aan de Palestijnse gebieden.

Israël heeft de overboeking van de douanegelden direct na de verkiezingsoverwinning van Hamas in januari bevroren.

Voortzetting van de Europese hulp dient niet alleen humanitaire doeleinden. De Europese Unie heeft de hoop op een twee-statenoplossing nog niet opgegeven en wil bovendien voorkomen dat Hamas bij volgende verkiezingen een nog grotere overwinning boekt, zo heeft de EU-coördinator voor het buitenlands beleid, Javier Solana, gesteld.

“Vergelijk het met het uit protest opzeggen van het lidmaatschap van een politieke partij. Dat kan je ook maar één keer doen, maar dan ben je ook direct je invloed kwijt“, aldus een diplomaat. Als de Europese lidstaten en de Europese Commissie stoppen met de overboekingen van budgetsteun, humanitaire hulp en ontwikkelingsgeld (in totaal 500 miljoen euro) dan is het afgelopen met de Europese rol in het Midden-Oosten.

“Israël en de Verenigde Staten denken dat de Palestijnen onder aanhoudende, zware druk zich van Hamas zullen afkeren. Met de Verenigde Staten en Canada wordt er een soort zachte coup voorbereid tegen Hamas, waarbij de beschikbaarheid van brood in plaats van tanks de doorslag zou moeten geven. Vergeet het maar. Bij de volgende verkiezingen is het succes van Hamas nog groter,“ aldus een Ierse diplomaat in Ramallah.

Voortzetting van de Europese hulp betekent overigens niet dat de Palestijnse financiële crisis afgewend is. Als gevolg van de snel krimpende economie, de grenssluitingen en de afzettingen zijn de inkomsten uit belastingen en heffingen sterk gedaald. De nieuwe regering kampt met een financieringstekort van 650 miljoen euro op een begroting van 1,5 miljard euro.

“Op het ogenblik is de vraag of we pita kunnen krijgen belangrijker dan Jeruzalem“, aldus een Palestijnse krantencommentator.

    • Oscar Garschagen
    • Mark Kranenburg