Brokeback

Wat de Amerikaanse schrijfster Annie Proulx met haar verhaal Brokeback Mountain bereikt heeft, moet de droom van iedere schrijver zijn. Nee, ik bedoel niet zozeer de doorbraak van haar boek naar een groter publiek dankzij een succesvolle verfilming, want dat is niet meer zo uitzonderlijk. Het gaat me om iets essentiëlers: Proulx blijkt een vaak verzwegen realiteit in huwelijken zó indringend beschreven te hebben, dat die realiteit nu naar haar verhaal vernoemd wordt. Men heeft het in discussies in de Verenigde Staten over “Brokeback Marriages', huwelijken die een dubbelleven camoufleren.

Als u het verhaal of de film niet kent: Brokeback Mountain gaat over twee cowboys die, naast hun traditionele huwelijk, een moeizame, maar langdurige homoseksuele relatie met elkaar hebben. Wat ik altijd tussen Arendsoog en Witte Veder vermoed heb, wordt bij Ennis en Jack een hartverscheurend feit.

De sleutelscène in de Nederlandse vertaling Twee cowboys (door Regina Willemse) staat op pagina 50. Ennis klaagt daar tegen Jack: “Ik vind het godverdomme klote dat je morgenochtend hier wegrijdt en ik weer gewoon naar mijn werk ga (...) Shit. Ik heb zo eens wat mensen op straat bekeken. Gebeurt dit ook met anderen? Wat doen die er dan verdomme aan?“

Opeens schoot me te binnen dat ik hetzelfde thema onlangs ook was tegengekomen in het verhaal Give uit de prachtige verhalenbundel Last Night van James Salter. Anna merkt dat haar man, die ook Jack heet (toeval, mag ik hopen) een relatie heeft met Des, een huisvriend. Anna en Jack hadden in hun huwelijk de afspraak gemaakt dat de een de ander een concessie kon afdwingen als hem of haar iets belangrijks dwarszat. A give, noemden ze dat in hun eigen taaltje, een gunst, zou je kunnen zeggen.

“Ik wil dat je ophoudt met Des“, zei ze.

“Ophouden? Wat ophouden?“

Mijn hart sloeg over.

“Ophouden met seks“, zei ze.

Het thema hangt kennelijk in de lucht, en Annie Proulx heeft het er als eerste uit geplukt, want haar verhaal is ouder (maar niet beter) dan dat van Salter, voorzover ik kan nagaan.

The New York Times becijferde in een reportage naar aanleiding van de film dat 1,7 tot 3,4 miljoen Amerikaanse vrouwen getrouwd waren of zijn met mannen met homoseksuele relaties. Relatietherapeuten verschillen met elkaar van mening over de oorzaak van het verschijnsel. Vrouwen zouden min of meer bewust met homo's trouwen omdat die meer begrip voor hen hebben en omdat ze seksuele passie in hun relatie niet zo belangrijk vinden. Onzin, zegt de andere therapeut, veel homo's weten zelf niet dat ze homo zijn, hoe kan zo'n vrouw dat dan weten?

Sommige lezers lieten weten dat zij niet begrepen dat er alleen gesproken wordt over homoseksuele mannen in heteroseksuele huwelijken. Er zijn toch ook veel lesbische vrouwen in zulke huwelijken?

Misschien komen we ooit tot de conclusie dat het heteroseksuele huwelijk een soort uitzonderingstoestand was. Dat bedoel ik ook eigenlijk als ik tegen mijn vrouw zeg: “Wees blij met me.“

    • Frits Abrahams