Zet zelf de eerste stap naar een ideale wereld

Jongeren zijn afgehaakt, omdat het politieke systeem niet meer aansluit bij hun behoeften.

Veel interessanter is hetzelf zaken te veranderen.

Jongeren van nu zijn weer betrokken. We uiten ons idealisme à la Jamie Oliver: bevlogen, praktisch en positief. Bij grote keuzes gaan we stemmen, maar toch worden jonge mensen niet massaal lid van een politieke partij, vakbond of politieke jongerenorganisatie. We pakken het anders aan dan de generatie vóór ons. Die is opgegroeid tijdens de Koude Oorlog en in haar carrière gedwarsboomd door de babyboomers - wie kan het ze kwalijk nemen dat ze daar cynisch van geworden zijn? De twintigers zijn daarentegen in de zonnige jaren negentig opgegroeid. Gelukkig gaan hun ouders op tijd met (pre-)pensioen, dus de wereld is van hen.

Voor jongeren zijn er keuzes te over om hun politieke of maatschappelijke ideeën een gezicht te geven. Dat kan op een ouderwetse politieke manier: als er écht iets te kiezen valt, gaan de meesten wel stemmen. Maar in welk partijprogramma staat wat je zélf kunt veranderen? Dat eigen 'handelingsimperatief' maakt het voor de jongeren van nu pas echt interessant. Een voorbeeld hiervan is de 'Jamie way' van de Engelse kok die zelf het initiatief heeft genomen om de Engelse schoolmaaltijden onder handen te nemen en de jeugd gezonder te laten eten. Deze vorm van betrokkenheid vindt navolging in Nederland, met maatschappelijke debatten op festivals of MTV, het volgen van colleges op Lowlands, verantwoorde kleding van YOI en andere vormen van praktisch idealisme.

Dat is een teken aan de wand voor politiek Den Haag. Daar wordt de geringe interesse in de gangbare politiek als maatschappelijke desinteresse van haar bevolking opgevat en politici klagen vaak over de kloof tussen burger en politiek. Maar mensen zijn niet afgehaakt uit desinteresse voor het algemeen belang, ze zijn afgehaakt omdat het systeem niet meer aansluit bij hun behoeften. Het systeem bestaat uit vaste ingrediënten, met vaste mensen, een vaste kaste, met vaste procedures en rituelen, en daardoor staat eigenlijk 80 procent van de besluiten die er genomen worden al vast.

Ook de maatschappij is veranderd. Individualisering en zelfbeschikking zijn de mantra's die wij vanaf onze jeugd hebben meegekregen. En daarom willen wij het nu zelf op een effectieve wijze doen. Degenen die spreken van een 'kloof tussen burger en politiek', denken dat burgers er behoefte aan hebben bij politici op schoot te zitten. Helemaal gênant wordt het als politici gaan denken dat ze bij de burger op schoot moeten gaan zitten. De gemiddelde burger wil niets liever dan dat politici heldere taal spreken en hun verantwoordelijkheid nemen om in grote lijnen het land te besturen. De details vullen de mensen zelf wel in. Veel jongeren zien namelijk in dat de gevestigde politieke orde niet alleen in staat is om de problemen op te lossen waar zij mee zitten. Of het nu gaat om het milieu of het gebrek aan een toekomstig pensioen, het lijkt erop dat je maar beter zelf actie kunt ondernemen dan wachten op de instituties om tot verandering te komen.

De tijden zijn voorbij van het gratuite engagement van het meelopen met demonstraties of lid worden van een politieke jongerenorganisatie. Jongeren zien in dat je er op z'n best indirect iets mee verandert, want de beslissingen worden elders genomen. Veel interessanter is het om zelf iets te veranderen. Je eigen beslissingen en handelingen liggen in je eigen invloedssfeer. Samen nemen we elke dag 1.000 beslissingen die de samenleving vorm geven. Als we deze veranderen, zijn we pas echt revolutionair bezig.

Er is een generatie opgestaan die iets aan de problemen wil doen. Aan meer scenario's over hoe het milieu nog te redden valt, heeft deze generatie geen behoefte. Nuttiger is het om je ideeën over een ideale wereld te vertalen in een concrete eerste stap die je zelf kunt zetten. Dat is de nieuwe betrokkenheid van jonge mensen.

Rindert de Groot, Jaap Spreeuwenberg (oprichter), en Farid Tabarki werken voor Coolpolitics (www.coolpolitics.nl), verantwoordelijk voor onder meer MTV Coolpolitics en Lowlands University.