De campagneteams zijn het ook al oneens

In de campagne om het VVD-leiderschap wordt met modder gegooid, zeggen partijgenoten. Een adviseur van Verdonk: 'Dit is nieuwe politiek.'

Den Haag, 6 april. - Op een zondagmiddag, bijna twee weken geleden, zaten de Amsterdamse oud-wethouder Frits Huffnagel en staatssecretaris Mark Rutte in café Luxembourg in Amsterdam. Al begin maart had Rutte zich kandidaat gesteld voor het lijsttrekkerschap van de VVD, maar hij was pas nu op zoek gegaan naar iemand die zijn campagne voor de lijsttrekkersverkiezing zou kunnen leiden.

Rutte en Huffnagel kenden elkaar al jaren, ze waren 'politieke vrienden'. Huffnagel vond dat het liberalisme bij Rutte in 'de beste handen' was, hij wilde hem graag helpen. Voor niks, zegt hij. 'Omdat ik een groot hart heb voor de VVD.'

In datzelfde weekend was ook minister Rita Verdonk (Vreemdelingenzaken en Integratie) op zoek gegaan naar een campagneteam, ook al had zij toen nog niet definitief besloten dat ze lijsttrekker wilde worden. Op zaterdag 25 maart organiseerde ze bij haar thuis een bijeenkomst voor vertrouwelingen. Ze had behoefte een klankbord, zei ze. Ze wilde bedenken wat de consequenties waren als zij lijsttrekker zou worden - voor de partij, voor haar gezin.

Kay van de Linde, die eerder de verkiezingscampagne voor Pim Fortuyn had gedaan, was er ook. Verdonk zei dat ze voor haar campagne mensen wilden hebben die er 'kaas van gegeten' hadden. Ze keek naar Van de Linde, die net een hap had genomen van een broodje kaas. Iedereen moest lachen. 'Betekent dat dat ik..?' Ja.

Ondernemer Ed Sinke, oud-voorzitter van de VVD-Kamercentrale in Amsterdam, had zijn broodje kaas net op - en dat zei hij tegen Verdonk. Hij wilde graag meedoen.

Samen met Van de Linde en de Leidse politiciloog Bartho Boer bedacht Sinke in de dagen erna een plan voor Verdonks campagne. Hun idee was dat ze zo veel mogelijk tussen VVD-leden zou moeten gaan staan. 'Dat is haar kracht. Als je haar tussen mensen zet, gebeurt er iets. Mensen krijgen door haar hoop en inspiratie, ze denken: yes.' Sinke, Van de Linde en Boer doen hun werk voor Verdonk ook gratis, zegt Sinke. Omdat ze Verdonk zo geweldig vinden.

In het team van Mark Rutte zitten Huff-nagel en Ruttes politiek assistent Bas van 't Wout. Verder hebben zich volgens Huff-nagel meer dan honderd vrijwilligers gemeld. Er wordt nog gewerkt aan een campagneplan. Volgens Huffnagel is de belangrijkste boodschap van Rutte 'de koek'. Die moet in Nederland niet anders worden verdeeld, zoals linkse partijen willen. Rutte vindt dat de koek groter moet worden.

Huffnagel noemt Rutte 'een liberaal van het optimistische soort'. 'Hij kijkt naar wat mensen kunnen maken van hun leven, hij wil hun de ruimte geven. De mensen die niet kunnen meekomen, permanent of tijdelijk, krijgen steun. Dat is liberalisme met een hart, en zo is Mark Rutte.'

Rutte kent de VVD, zegt Huffnagel ook, en de VVD kent hem. 'Wij krijgen steun vanuit de haarvaten van de partij.' Rutte zal langsgaan bij alle zeventien Kamercentrales van de partij. Het liefst zou hij in elke Kamercentrale debatteren met Verdonk en de derde kandidaat, Kamerlid Jelleke Veenendaal. 'Dat is het echte politieke handwerk.'

Ed Sinke, van het campagneteam van Verdonk, noemt dat 'een onzinnig voorstel'. Na een paar van zulke bijeenkomsten weten de leden het wel, denkt hij. Sinke wil de partij voorstellen om ongeveer drie debatten te houden over verschillende thema's, waar leden naartoe kunnen komen. Verder zal Verdonk ook naar de Kamercentrales gaan, en ze zal langsgaan bij werkgroepen in de partij, bijvoorbeeld voor vrouwen in de VVD. Sinke: 'Alles zal erop gericht zijn om Rita tussen de leden te zetten.'

Sinke zegt dat er in de campagne van Verdonk niets 'onbewust' gebeurt. Natuurlijk hield Verdonk haar eerste persconferentie als kandidaat-lijsttrekker in Amsterdam, omdat ze niet wil overkomen als een 'Haagse kandidaat', en natuurlijk was weekblad Elsevier gekozen als podium voor de bekendmaking van haar kandidatuur omdat veel VVD-leden daar een abonnement op hebben. Maar nee, zegt Sinke, er wordt niet bewust een campagne gevoerd die lijkt op de campagne van Fortuyn. Verdonk gebruikte op de persconferentie zinnen en gebaren die leken op zinnen en gebaren van Fortuyn. Sinke: 'Fortuyn en Verdonk zijn allebei uniek. Wij voeren geen Fortuynistische campagne.'

Rutte vond dat Verdonk met modder had gegooid, omdat ze haar daadkracht noemde als 'verschil' met Rutte. Ook partijgenoten, onder wie vice-premier Zalm, vonden dat niet netjes.

Volgens Sinke moeten 'de mensen die eraan gewend zijn dat alles in besloten kring wordt geregeld' er nu aan wennen dat er een echte campagne wordt gevoerd. 'Dit is nieuwe politiek. Maar wij gaan geen mensen beschadigen.'